Leonardo da Vinci: Artysta, Wynalazca i Wzorzec Człowieka Renesansu

Leonardo da Vinci (1452–1519) to najwszechstronniejszy geniusz wszech czasów i prawdziwy człowiek renesansu. Znany przede wszystkim z takich dzieł jak "Mona Lisa", "Dama z gronostajem" i "Ostatnia Wieczerza", jest uznawany za jednego z najwybitniejszych malarzy wszech czasów i powszechnie określany jako najwszechstronniej utalentowana osoba w historii świata.

To postać niezwykła nie tylko ze względu na swój artystyczny geniusz, ale także jako symbol wszechstronności i nieustającej ciekawości. Jest autorem niezliczonej liczby dzieł, którymi przekroczył granice swojej epoki, a obrazy wcale nie dominowały.

W tym artykule przedstawimy jego biografię i pokażemy różne wymiary jego twórczości, które do dziś inspirują i fascynują. Wiele ciekawostek i smakowitych szczegółów na temat życia Leonarda da Vinci zawdzięczamy historykowi Giorgio Vasari i jego dziełu pt. "Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów".

Kim był Leonardo da Vinci? Główne okresy życia. Ważne daty.

Leonardo da Vinci urodził się 15 kwietnia 1452 roku w miejscowości Vinci niedaleko Florencji. Inne źródła podają, że prawdziwym miejscem urodzenia była wioska Anchiano niedaleko Vinci.

Był nie tylko malarzem, ale też wynalazcą, odkrywcą, anatomem, matematykiem, architektem, geologiem, pisarzem, naukowcem i filozofem, a nawet muzykiem i poetą. W swoim życiu osiągnął więcej niż wielu współczesnych razem wziętych, wyprzedzając epokę o setki lat dzięki swoim pomysłom i odkryciom.

Trudne dzieciństwo.

Leonardo był nieślubnym dzieckiem bogatego notariusza, ser Piera da Vinci, oraz szesnastoletniej chłopki Cateriny Lippi. W związku z tym jego pełne nazwisko powinno brzmieć: Leonardo di ser Piero da Vinci. Inne źródła podają, że pełne nazwisko jego ojca brzmiało Piero Fruosino di Antonio da Vinci. Ojciec nigdy nie uznał Leonarda za swojego prawowitego potomka.

Ze względu na pochodzenie z nieprawego łoża do piątego roku mieszkał z bratem ojca, a potem nie mógł uczęszczać do typowej łacińskiej szkoły. Tym bardziej, że jego ojciec ożenił się z inną kobietą, Albierą Amadori. Nie jest też jasne, jakie wykształcenie odebrał, ale na pewno był samoukiem zainteresowanym bardzo wieloma tematami.

W 1464 roku dziadkowie Leonarda zmarli. Wkrótce (podczas porodu) zmarła też jego macocha, Albiera. Po ich śmierci ojciec zabrał młodego Leonarda do Florencji.

Lata nastoletnie i początek nauki malarstwa.

W wieku 14 lat, około 1466 roku, Leonardo rozpoczął wieloletnią praktykę w prestiżowym warsztacie florenckiego artysty Andrei del Verrocchio. T

Tam, u boku innych przyszłych mistrzów, takich jak Sandro Botticelli i Pietro Perugino, zdobywał wszechstronne wykształcenie. W pracowni Verrocchio Leonardo miał swój udział w tworzeniu jednego z pierwszych znanych mu dzieł – "Chrztu Chrystusa", malując anioła i fragmenty tła z taką biegłością, że według legendy przewyższył swojego mistrza.

Tam Leonardo poznał obróbkę metalu, wyprawianie skór, stolarstwo, rysunek, malarstwo, rzeźbę, anatomię plastyczną, mechanikę oraz stosowanie światła i cieni. Ponadto zapoznał się z geometrią, która go zafascynowała. Na początku współpracował przy tworzeniu dzieł wychodzących z pracowni. Z czasem zaczął malować swoje pierwsze obrazy.

W roku 1468, gdy Leonardo miał 16 lat, jego ojciec ożenił się z Francescą Lanfredini, która również umarła bezdzietnie.

W 1475 roku ser Piero ożenił się z Margheritą di Guglielmo. Ta para doczekała się aż sześciorga dzieci.

Młoda dorosłość i pierwsza własna pracownia.

W 1472 roku, w wieku 20 lat, Leonardo otworzył swoją pracownię i został członkiem florenckiego bractwa malarzy, uzyskując status niezależnego artysty-malarza. Z tego roku pochodzi rzeźba "Dziewica śmiejąca się z dzieckiem", której prawdopodobnie jest autorem i która obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie.

Od tego momentu zaczyna się niesamowity rozkwit twórczości artysty, dzielący się na dwa okresy florenckie oraz dwa okresy mediolańskie, które przeplatały się ze sobą. Opowiemy o nich szczegółowo w dalszej części artykułu. 

Dorosłość i patronat Sforzów oraz papieża.

W 1499 roku wraz z rodziną Sforzów został zmuszony do opuszczenia Mediolanu i wyjazdu do Francji. Powodem była obecność wojsk francuskich, które podbiły Mediolan. Potem Leonardo powrócił jeszcze do miasta w 1508 roku, ale musiał pracować dla Francuzów.

W 1513 roku Leonardo przeniósł się do Rzymu, mając nadzieję na patronat nowo wybranego papieża Leona X z rodu Medyceuszy. Zamieszkał w Belwederze na Watykanie, pracując dla brata papieża, Giuliano de' Medici.

W przeciwieństwie do młodszych rywali, Rafaela i Michała Anioła, którzy otrzymywali wielkie zlecenia artystyczne, Leonardo w Rzymie skupił się głównie na badaniach naukowych, studiach anatomicznych w szpitalu Santo Spirito oraz projektach inżynieryjnych.

W tym okresie ukończył jedno ze swoich ostatnich arcydzieł, '"Świętego Jana Chrzciciela".

Jednak frustracja z powodu braku znaczących zleceń malarskich i pogarszający się stan zdrowia, w tym prawdopodobny udar, który spowodował niedowład prawej ręki, skłoniły go do przyjęcia zaproszenia króla Francji.

Późne lata i opieka ze strony króla Francji.

W 1516 roku Leonardo wyjechał do Francji, do czego namówił go francuski król Franciszek I. Zamieszkał razem z Francesco Melzim w pobliżu królewskiej rezydencji w posiadłości Cloux, którą król oddał do dyspozycji artysty.

Choć otrzymał tytuły królewskiego inżyniera, malarza i architekta, nie był obarczony obowiązkami. Król chciał mieć tylko możliwość rozmowy z artystą o dowolnej porze dnia i nocy.

Śmierć.

Leonardo da Vinci zmarł 2 maja 1519 roku w zamku Clos-Lille we Francji. Zgodnie ze swoją ostatnią wolą został pochowany w zamku Amboise. Wszystkie swoje dzieła i projekty przekazał w spadku dwóm najbliższym współpracownikom.

Dokonania Leonarda we Florencji i Mediolanie. Dzieła sztuki, które zmieniły świat: Mona Lisa, Dama z gronostajem, Ostatnia Wieczerza. 

Najsłynniejszy obraz świata, "Mona Lisa" (znana też jako "La Gioconda"), jest kwintesencją geniuszu Leonarda. Malowany od około 1503 roku, portret Lisy Gherardini, żony florenckiego kupca Francesca del Giocondo, zrewolucjonizował sztukę portretową.

Leonardo zastosował w nim mistrzowską technikę "sfumato", tworząc subtelne przejścia między światłem a cieniem, co nadaje postaci niezwykłą trójwymiarowość i życie. Tajemniczy, ledwo zauważalny uśmiech, który wydaje się zmieniać w zależności od punktu widzenia, jest do dziś przedmiotem analiz i fascynacji.

Co niezwykłe, Leonardo nigdy nie oddał obrazu zleceniodawcy; woził go ze sobą aż do śmierci we Francji, nieustannie go udoskonalając.

"Ostatnia Wieczerza" (1495-1498), namalowana na ścianie refektarza klasztoru Santa Maria delle Grazie w Mediolanie, jest jednym z najważniejszych dzieł w historii sztuki. Wbrew powszechnej opinii, nie jest to tradycyjny fresk.

Leonardo eksperymentował z techniką tempery na suchym tynku. Chciał uzyskać większą świetlistość kolorów i mieć możliwość nanoszenia poprawek. Niestety, ta innowacja okazała się katastrofalna w skutkach – malowidło zaczęło niszczeć już za życia artysty. Mimo to jego rewolucyjna kompozycja, dramatyzm i psychologiczna głębia postaci apostołów w momencie, gdy Chrystus ogłasza zdradę, wywarły ogromny wpływ na pokolenia artystów.

Obraz Dama z Gronostajem (inaczej Dama z Łasiczką) powstał w Mediolanie w roku 1489, a od roku 2016 jest własnością Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. Przedstawia Cecylię Gallerani, kochankę księcia Ludwika Sforzy.

Stworzony około 1490 roku "Człowiek witruwiański" jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych rysunków na świecie. To nie tylko studium proporcji, ale także głęboka refleksja nad miejscem człowieka we wszechświecie.

Leonardo oparł swój rysunek na pismach starożytnego rzymskiego architekta Witruwiusza, który twierdził, że idealne ludzkie ciało można wpisać w okrąg (symbol boskości) i kwadrat (symbol ziemi). Rysunek Leonarda jest doskonałym przykładem połączenia sztuki i nauki, symbolizując renesansowy humanizm i wiarę w to, że człowiek jest miarą wszechrzeczy.

W Mediolanie powstawały głównie obrazy (oprócz Giocondy), a we Florencji liczne portrety i projekty architektoniczne, które pokazują wszechstronność Leonarda. Niemal każde dzieło Leonarda da Vinci rewolucjonizowało techniki malarskie i wprowadzało nowe sposoby przedstawiania emocji i ludzkiej psychiki.

Pierwszy okres florencki.

I okres florencki rozpoczął się w r. 1472. W 1473  Leonardo stworzył najwcześniejszy zachowany do dzisiaj rysunek  przedstawiający pejzaż Arno. Wśród innych dzieł stworzonych w tym okresie należy wymienić Chrzest Chrystusa, Zwiastowanie, Portret Ginevry Benci i Madonnę.

W 1478 roku da Vinci otrzymał swoje pierwsze własne zlecenie na wykonanie ołtarza, który miał znajdować się w kaplicy we florentyńskim Palazzo Vecchio. 

W 1481 podpisał z klasztorem San Donato umowę na wykonanie obrazu ołtarzowego Pokłon Trzech Króli, ale nie ukończył tej pracy. Według jednej z wersji przyczyną mogła być depresja artysty. A jej źródłem było narastające poczucie, że jego talent nie był należycie doceniony i że tracił czas na malowanie nieistotnych prac, gdy inni otrzymywali intratne zlecenia przy dekoracji Kaplicy Sykstyńskiej.

Pierwszy okres mediolański.

W 1482 roku Leonardo da Vinci przeniósł się do Mediolanu. Tak rozpoczął się I okres mediolański. Został nadwornym malarzem i inżynierem Ludwika Sforzy. We wcześniejszym liście przesłanym do swojego przyszłego mecenasa przedstawił się jako wynalazca machin wojennych, budowniczy mostów i urządzeń fortyfikacyjnych.

W 1494 roku Sforza przejął tytuł księcia Mediolanu i, chcąc umacniać swoją władzę, roztaczał szeroki patronat nad artystami. W 1497 roku podarował Leonardowi 1 ha ziemi z winnicą położoną za Porta Vercellina, która pozostała jego własnością aż do śmierci.

Wśród dzieł, które powstały w tym okresie, należy wymienić następujące prace:

• Madonna w Grocie (Ostatecznie namalował dwie wersje Madonny, znanej również jako "Madonna wśród skał"),

• Portret muzyka,

• Portret Cecylii Gallerani,

• Portret La Belle Ferronière,

• Ritratto Della Bella Principessa.

Prace nad Ostatnią Wieczerzą rozpoczęły się w 1495 roku i zakończyły się na początku 1498 roku. Malowidło zostało wykonane nietrwałą techniką tempery i już w XVI wieku pojawiły się pierwsze oznaki zniszczenia.

W tym czasie pojawiło się też zainteresowanie architekturą. Leonardo zajmował się projektowaniem kościołów z centralnie usytuowanym ołtarzem. Wymyślił też pawilon ogrodowy księżnej Mediolanu, wyposażony w łaźnię.

Tworzył też karykatury (tzw. „groteskowe głowy”). Modelami byli przypadkowi mieszkańcy Mediolanu. Lubił spacerować po ulicach miasta, szukając osób o wyrazistych rysach twarzy. Potem zapraszał takie osoby do domu na kolację. Obserwując śmiejących się biesiadników, zapamiętywał ich gesty i reakcje, które zaraz po posiłku przelewał na papier.

Symbiozę ze Sforzami przerwał wspomniany wcześniej podbój Mediolanu przez Francję i konieczność opuszczenia miasta.

Drugi okres floreński.

W roku 1500 artysta powrócił do Florencji i tak rozpoczął się drugi okres w tym mieście. W czasie jego nieobecności we Florencji nastąpiła diametralna zmiana władzy. W 1494 roku Medyceusze zostali wypędzeni. W mieście trwała rewolucja religijna prowadzona przez zakonnika Girolamo Savonarolę, który objął władzę. Wprowadził drakońskie prawo wymierzone w cudzołożników i homoseksualistów.

Początkowo mieszkańcy miasta popierali Savonarolę, jednak po kilkunastu miesiącach zwrócili się przeciwko niemu. Zakonnik został aresztowany i powieszony na głównym placu miasta. W późniejszej historiografii przeciwstawiano sobie Savonarolę i Leonarda. Pierwszy uchodził za ostatnią osobę reprezentującą średniowieczne myślenie, drugi za symbol odrodzenia.

W latach 1500–1506 Leonardo namalował następujące obrazy:

• Leda z łabędziem,

• Madonna z kądzielą,

• Zbawiciel świata,

• Maria Magdalena,

• Herkules i lew nemejski,

• Neptun i konie morskie,

• Madonna z Dzieciątkiem i św. Janem,

• Neptun i Herkules,

• Anioł zwiastujący.

W tym okresie powstały też  kartony: Święta Anna Samotrzecia i Bitwa pod Anghiarą.

W latach 1502–1503 da Vinci pracował też jako inżynier wojskowy dla Cezara Borgii, nieślubnego syna papieża Aleksandra VI i dowódcy armii papieskiej. Współpracował także ze słynnym Niccolò Machiavellim.

W 1503 roku rozpoczął pracę nad "Moną Lisą”.

W tym okresie krzyżują się też ścieżki Leonarda i o 20 lat młodszego Michała Anioła.

W 1504 roku, wbrew opinii Leonarda, rada miast zgodziła się na postawienie rzeźby Dawida autorstwa Michała Anioła przed głównym wejściem do pałacu Vecchio. Niechęć obydwu artystów trwała do końca, a historycy podają, że jej głównym źródłem była fundamentalna różnica światopoglądów.

Michał Anioł był człowiekiem głęboko wierzącym. Da Vinci miał złe zdanie o Kościele katolickim. Krytykował jego przepych, przywileje stanu duchownego i sprzedaż odpustów.

Utracone arcydzieła: Bitwa pod Anghiari.

Jednym z najbardziej ambitnych, a zarazem tragicznych projektów w karierze Leonarda była "Bitwa pod Anghiari". To monumentalne malowidło ścienne zostało zamówione w 1504 roku do Sali Pięciuset (Salone dei Cinquecento) w Palazzo Vecchio we Florencji.

Dzieło miało upamiętniać zwycięstwo Florencji nad Mediolanem w 1440 roku. Leonardo pracował nad nim w tym samym czasie, gdy po przeciwnej stronie sali Michał Anioł tworzył swoje dzieło "Bitwa pod Casciną", co zapoczątkowało legendarną rywalizację obu geniuszy.

Niestety, z powodu eksperymentalnej i nieudanej techniki malarskiej dzieło Leonarda zaczęło niszczeć niemal natychmiast po powstaniu i nigdy nie zostało ukończone. Chociaż oryginał zaginął, potęgę i dynamikę kompozycji znamy dziś dzięki licznym kopiom i szkicom, z których najsłynniejsza jest kopia autorstwa Petera Paula Rubensa.

Drugi okres mediolański.

II okres mediolański rozpoczął się w 1506 roku. Leonardo był honorowym gościem na zamku namiestnika Francji, Charlesa d’Amboise, który darzył artystę wielkim podziwem.

W 1507 roku mistrz poznał czternastoletniego wówczas Francesca Melziego, który początkowo był jego uczniem, a następnie stał się kopistą i osobistym sekretarzem. Melzi towarzyszył Leonardowi do końca jego życia, był jego głównym spadkobiercą i dysponentem rękopisów, które w dużej mierze właśnie dzięki niemu przetrwały do naszych czasów.

II okres mediolański był bardzo aktywny w życiu Leonarda.

Nie tylko tworzył, ale też pogłębiał swoją wiedzę na temat innych dziedzin życia. Prócz wspomnianej anatomii prowadził w swoim notatniku intensywne zapiski na temat hydrologii, spostrzeżenia dotyczące optyki, geometrii i geologii.

W ostatnim okresie rzymskim, datowanym na lata 1513–1516, powstały ciekawe portrety mistrza; autorami byli jego uczniowie. W tym czasie powstaje słynny Święty Jan Chrzciciel z atrybutami Bachusa.

Natomiast najsłynniejszym rysunkiem z tego okresu jest domniemany autoportret Leonarda (tzw. Portret turyński). Ważną ciekawostką jest to, że Rafael Santi w swoim sławnym dziele Szkoła Ateńska nadał Platonowi rysy twarzy Leonarda.

W 1515 roku Leonardo wyjechał na krótko wraz z papieżem do Florencji i Bolonii, by spotkać się z nowym królem Francji, Franciszkiem I., który szybko stał się protektorem jego ostatnich lat życia spędzonych we Francji.

Leonardo da Vinci: wynalazki. Jakie innowacje wprowadził?

Geniusz inżynieryjny Leonarda był nierozerwalnie związany z jego pasją do obserwacji natury. Nie projektował w próżni; jego maszyny latające, takie jak ornitopter, były bezpośrednim wynikiem wieloletnich studiów nad anatomią i mechaniką lotu ptaków.

Podobnie jego projekty urządzeń hydraulicznych i machin wojennych opierały się na głębokim zrozumieniu zasad fizyki, mechaniki i aerodynamiki, które czerpał z analizy świata przyrody. Choć większość jego wynalazków nigdy nie została zbudowana i przetrwała jedynie na papierze, jego notatniki są świadectwem umysłu, który widział inżynierię jako praktyczne zastosowanie praw natury.

Opracował m.in. koncepcję turbiny wiatrowej (uważaną za projekt śmigłowca), lotnię, spadochron, czołg i gigantyczną kuszę. Wymyślił również metody stosowania łożysk kulkowych i tocznych, które zaczęto powszechnie stosować 400 lat później, oraz zamek kołowy, który z powodzeniem zrealizował w 1499 roku ślusarz Giulio Tedesco.

Kolejna kategoria jego wynalazków to maszyny robocze, a wśród nich przede wszystkim maszyna do wyrobu igieł krawieckich, młot opadowy, maszyna do nacinania pilników, szlifierka zwierciadeł wklęsłych i żuraw do kopania kanałów.

Po zapoznaniu się z prasą drukarską zaprojektował jej udoskonaloną wersję. Wymyślał też instrumenty muzyczne, między innymi kombinację skrzypiec i klawicymbału, znaną jako viola organista. Próbował też stworzyć perpetuum mobile, ale oczywiście bez powodzenia.

Od 1490 do 1510 roku badał anatomię ptaków oraz próbował ustalić, czy człowiek może wzlecieć w powietrze. Interesował się również lotem nietoperzy, ważek i innych skrzydlatych owadów. 

Leonardo da Vinci: najpopularniejsze ciekawostki (pochodzące głównie z jego notatek).

Notatki Leonarda, pełne szkiców, wykresów i obserwacji, są świadectwem jego niekończącej się ciekawości i pragnienia zrozumienia świata. 

Jego obszerne zapiski, liczące tysiące stron, przetrwały do dziś w formie zbiorów znanych jako kodeksy lub manuskrypty. Każdy z nich to fascynujący wgląd w jego umysł. Do najważniejszych należą:

• Kodeks Atlantycki (Codex Atlanticus) to największy zbiór jego notatek, obejmujący szeroki zakres tematów od matematyki po botanikę i projekty maszyn.

• Kodeks Arundel (Codex Arundel) zawiera rysunki i zapiski na tematy naukowe, techniczne i artystyczne.

• Kodeks Leicester (Codex Leicester) skupia się głównie na hydrologii, astronomii i geologii. Co ciekawe, w 1994 roku został zakupiony przez Billa Gatesa, stając się najdroższym manuskryptem w historii.

Oprócz tych zbiorów Leonardo stworzył również specjalistyczne traktaty, takie jak "Traktat o locie ptaków" i fundamentalny "Traktat o malarstwie".

Do czasów współczesnych zachowało się ponad siedem tysięcy dwieście stron zapisków.

Prawdopodobnie stanowią one zaledwie jedną czwartą wszystkich jego rękopisów. Dzięki nim możemy się dowiedzieć wielu interesujących rzeczy o włoskim renesansowym artyście i uczonym. Oto one.

Leworęczność.

Da Vinci był leworęczny i pisał od prawej do lewej strony, a stawiane przez niego litery były odwrócone. Według jednej z hipotez taka metoda zapisu miała stanowić szyfr uniemożliwiający odczytanie rękopisów osobom nieupoważnionym. Leonardo rysował również z prawej do lewej strony, ale rachunki i obliczenia notował w konwencjonalny sposób. 

Śpiew i gra na instrumentach.

Potrafił pięknie śpiewać oraz wzbudzać zachwyt swoją grą na lirze. Zachowały się również zapiski przedstawiające projekty instrumentów muzycznych, które powstały na potrzeby przygotowywanych spektakli. Nie zapisywał swoich kompozycji. Większość jego występów to improwizacje.

Siła fizyczna. 

Prawdopodobnie dysponował też dużą siłą fizyczną. Potrafił ponoć chwycić za cugle i zatrzymywać spłoszone konie oraz łamać żelazne podkowy i kołatki do drzwi. 

Wegetarianizm.

Przez większą część życia Leonardo był wegetarianinem. Uważał, że w przeciwieństwie do roślin zwierzęta odczuwają ból. 

Homoseksualizm.

Bardzo dużo wskazuje na to, że Leonardo był homoseksualny. Ani nie ukrywał się ani nie obnosił się ze swoją orientacją, jednak mógł czuć się wyobcowany w społeczeństwie. W jego czasach homoseksualizm nie stanowił niczego szczególnego, jednak sodomia była przestępstwem, za które groziło więzienie, banicja lub kara śmierci.

W jego zapiskach nie ma żadnych informacji o kobietach. Nie zachowały się również żadne informacje o tym, że Leonardo romansował z kobietami lub miał dzieci. I co ciekawe, orientacja seksualna Leonarda stała się przedmiotem badań Sigmunda Freuda.

Styl i szyk.

Słynął z noszenia kolorowych strojów, pedanterii, szczodrości oraz zamiłowania do zwierząt.

Ciekawość i odwaga.

W latach 90. XV wieku Leonardo jako pierwszy w historii uśmiercił żabę, przecinając jej rdzeń kręgowy. Badał psy oraz zainteresował się budową języka dzięcioła i paszczy krokodyla.

Charakter i poczucie humoru.

Historyk Vasari opowiada w swej książce o rolniku, który wykonał dla siebie okrągłą tarczę i zamówił u ojca Leonarda namalowanie na niej obrazu. Leonardo się tym zajął, ale namalował potwora ziejącego ogniem, który był tak przerażający, iż Piero da Firenze postanowił sprzedać tarczę florenckiemu marszandowi. Równocześnie kupił inną tarczę z namalowanym sercem przebitym strzałą i dał ją rolnikowi. Inna historyjka opowiada o procesie tworzenia Ostatniej Wieczerzy w klasztorze Dominikanów w Mediolanie. Mistrz pracował dość nieregularnie i miał kłopoty z wyborem twarzy dla wszystkich osób uczestniczących w wieczerzy. Kiedy przeor klasztoru zaczął go poganiać, odpowiedział mu, że jeśli nie przestanie — wykorzysta jego twarz do narysowania Judasza. 

Leonardo i jego wkład w nauki anatomiczne.

Zainteresowanie anatomią człowieka zaczęło się od studiów nad malarstwem. Jego pierwsze zapiski na temat budowy ludzkiego ciała pochodzą z roku 1480. Był empirykiem i zwolennikiem doświadczeń. Leonardo uważał, że studiowanie nauk ścisłych czyniło go lepszym artystą.

Studiował budowę układu nerwowego, mięśni, płuc oraz proces rozwoju płodu. Badał również budowę oka, jamy ustnej, gardła i tchawicy. Był pierwszym uczonym, który wypełnił komory mózgu masą do odlewów. Jego wyczyn powtórzył holenderski anatom Frederik Ruysch dopiero 200 lat później. Jako pierwszy w historii prawidłowo odwzorował zatokę czołową oraz dokładnie opisał uzębienie.

Podczas drugiego pobytu we Florencji Leonardo dokonał pierwszej sekcji zwłok.

W swoich zapisach z przełomu 1507 i 1508 zanotował sekcję zwłok stuletniego starca, który zmarł śmiercią naturalną. Badając śmierć stulatka, odkrył przebieg miażdżycy naczyń krwionośnych. Pod koniec życia wyznał, że przeprowadził w sumie trzydzieści sekcji.

Jego zainteresowanie budową ludzkiego ciała przyczyniło się do odkrycia, które nauka potwierdziła dopiero w XX wieku. Stwierdził, że krew wiruje podczas wypompowywania jej z serca do aorty. 

Nigdy jednak nie zdecydował się opublikować wyników swoich badań, a rozwój anatomii nastąpił dopiero 25 lat po jego śmierci. 

Traktat o malarstwie – filozofia sztuki według Leonarda.

W swoim traktacie Leonardo omawia nie tylko techniki, ale także filozoficzne i etyczne aspekty tworzenia sztuki, podkreślając rolę artysty w społeczeństwie. To jedna z ważnych części jego notatnika i przez wielu uznawana za podstawę sztuki.

Świat ujrzał ją dzięki wspomnianemu wcześniej Francesco Melzi, który podjął się uporządkowania notatek. Kompilacja Melziego stanowi pierwszą wersję Traktatu o malarstwie. W kolejnych latach następowało uzupełnianie poprzez dodawanie kolejnych części zapisków. Wolumen został rozpowszechniony na szeroką skalę w roku 1651 i wpłynął na twórczość takich artystów jak Rembrandt i Rubens.

Jak malował? Jakie techniki malarskie stosował?

Leonardo chciał podnieść rangę malarstwa poprzez powiązanie tej dziedziny sztuki z optyką i zasadami perspektywy.

Jedną z głównych technik, które wymyślił, było sfumato, pozwalające uzyskać efekt miękkości i delikatności.

Ponadto w wielu swoich dziełach  Leonardo zastosował technikę chiaroscuro polegającą na modelowaniu z wykorzystaniem kontrastu światła i cieni. To pozwalało mu osiągnąć niezrównany realizm i głębię zarówno w  portretach, jak i w scenach religijnych.

Podczas malowania obrazu wykorzystywał też swoją wiedzę geologiczną i botaniczną, by jak najlepiej przedstawić tło. Jego prace były pedantyczne. Wielu włoskich malarzy podążało za Leonardem już w XVI wieku. Wśród nich należy wymienić przede wszystkim Rafaela Santiego, który porzucił wyuczony styl szkoły umbryjskiej. Z pomysłów Leonarda korzystali również malarze z Europy Północnej, a wśród nich np. Albrecht Dürer.

Czy wierzył w Boga?

Leonardo da Vinci uważał Boga za najwyższego stwórcę i architekta wszechświata. Ale w swoich badaniach i notatkach skupiał się na nauce, przyrodzie oraz empirycznym poznaniu świata, a nie na teologii. Nie był zwolennikiem religii jako takiej i był przeciwny ślepej wierze w dogmaty. Wierzył w siłę umysłu.

Dlaczego Leonardo uważa się za archetyp człowieka renesansu? Zrozum wpływ jego geniuszu i dziedzictwo artysty.

Tym, co najbardziej fascynuje mnie w postaci Leonarda da Vinci, jest jego niesamowita wszechstronność. A warto przypomnieć, że jako dziecko z nieprawego łoża nie zdobył dobrego wykształcenia. Jego nieograniczone zainteresowania, od sztuki po naukę i inżynierię, oraz zdolność do łączenia tych dziedzin czynią go wyjątkowym przykładem człowieka renesansu.

Nie tylko obserwował świat wokół siebie i odtwarzał go na swoich dziełach. On również intensywnie zgłębiał zasady rządzące rzeczywistością, aby potem wykorzystać je do tworzenia nowych rozwiązań.

Wynalazki autorstwa Leonarda da Vinci przekroczyły granice jego czasów. Jego życie i twórczość wpłynęły nie tylko na współczesnych. Ale również na wielu sławnych twórców i naukowców kolejnych epok.

W powszechnej opinii Leonardo da Vinci uchodzi za najwszechstronniej utalentowanego człowieka wszech czasów.

https://www.youtube.com/watch?v=FFCYds8ps_Y&ab_channel=TopowaDycha

Wideo: 10 zaskakujących faktów o Leonardzie da Vinci.

7 zasad mądrego życia według Leonarda da Vinci.

Na koniec chcielibyśmy przedstawić 7 zasad życia, które zostały opublikowane w książce pt. „Myśleć jak Leonardo da Vinci”, autorstwa Michaela J. Gelba. Mamy nadzieję, że Cię zainspirują i jeszcze lepiej oddadzą sposób myślenia tego bez wątpienia wyjątkowego i nietuzinkowego człowieka.

I powiedzą bardzo dużo o Leonardzie da Vinci jako myślicielu i człowieku o ogromnej ciekawości świata. Już pierwsza z zasad wyjaśni, dlaczego publikujemy je na blogu coachingowym związanym z rozwojem osobistym.

Ciekawość (Curiosità).

Na pierwszym miejscu jest nienasycona ciekawość życia, nieustanne pragnienie nauki. Aby rozwijać w sobie dociekliwość i głód wiedzy, najlepsze jest zadawanie wielu pytań i szukanie na nie odpowiedzi. Nawet te najbardziej kuriozalne mogą przybliżać nas do rozwiązania problemów.

Eksperyment (Dimostrazione).

Druga zasada Leonarda to doświadczanie i uczenie się na własnych błędach. Da Vinci twierdził, że „najbardziej zawodzą człowieka jego własne opinie”. Tłumią one dociekliwość i są hamulcem dla sukcesu. W życiu trzeba umieć poddawać w wątpliwość własne przekonania, doświadczać, a błędy traktować jako naturalną drogę uczenia się.

Zmysły (Sensazione).

Trzecia zasada opiera się na założeniu, że angażowanie wielu zmysłów w proces rozwiązywania problemu pomaga uzewnętrznić inteligencję. Mocniejsze bodźce sprzyjają głębszemu poznaniu i lepszemu odbiorowi rzeczywistości.

Rozmycie (Sfumato).

W czwartej zasadzie Leonarda chodzi o otwarcie się na paradoks, niepewność, wieloznaczność, „rozpływanie się we mgle”. Da Vinci ufał swojej podświadomości. Otwarcie powoływał się na własną intuicję i sny. Uważał, że akceptowanie twórczego napięcia może bardzo pomóc w podejmowaniu decyzji. To ciekawy pomysł na podejście do szumu informacyjnego XXI wieku, który utrudnia podejmowanie decyzji.

Sztuka / Nauka (Arte / Senza).

Piąta zasada podkreśla znaczenie „myślenia całym mózgiem”, czyli obydwiema półkulami, logiką i wyobraźnią. Lewa półkula odpowiada za analizowanie, porównywanie, logikę, porządkowanie i planowanie. Prawa półkula kieruje się intuicją, przeczuciami, wybiera to, co spontaniczne i kreatywne. Tylko łącząc pracę obu półkul możemy w pełni wykorzystać swój potencjał.

Cielesność (Corporalita).

Sprawność fizyczna, czyli właściwa postawa ciała, wdzięk i kondycja, jest według Leonarda podstawą rozwoju intelektualnego i jasności myślenia. „W zdrowym ciele zdrowy duch. Elementem rozwoju jest również rozsądna proporcja między pracą a odpoczynkiem.

Spójność (Connessione).

Ostatnia zasada mówi o poznawaniu i rozumieniu więzi łączących rzeczy i zjawiska – „wszystko jest powiązane ze wszystkim”. Seria kilku pozornie niezwiązanych ze sobą rzeczy może dać coś zupełnie nowego, niepowtarzalnego – oto sekret kreatywności.

📌 Podsumowanie.

• Artykuł przedstawia Leonarda da Vinci jako symbol wszechstronności i ciekawości, łączący sztukę, naukę i inżynierię.

• Opisuje najważniejsze wątki jego życia, jego dzieła oraz jego wynalazki. Robi to w ujęciu inspirującym do rozwoju osobistego.

• Podkreśla znaczenie pytań, obserwacji i eksperymentowania jako sposobu myślenia „człowieka renesansu”.

• To lektura dla osób, które chcą szukać nowych perspektyw i budować twórczą postawę w pracy i życiu.

• Jeśli interesuje Cię rozwój poprzez ciekawość i uczenie się, warto przeczytać całość.

Zobacz także powiązane artykuły:

Poznaj życie i osiągnięcia innych postaci kluczowych dla rozwoju nauki:

• Albert Einstein – genialny fizyk, który zmienił świat.

• Nikola Tesla: życie i odkrycia.

• Thomas Edison i jego patenty.

• Kto wymyślił żarówkę?

• Kto "wynalazł" prąd?

• Noam Chomsky – jeden z najczęściej cytowanych współczesnych naukowców.

  
  

• 50 umysłów, które zmieniły świat – kompletny przewodnik.

O autorze:

Ryszard Skarbek jest certyfikowanym coachem biznesowym, mentorem i doradcą HR. Posiada ponad 30 lat doświadczeń zawodowych. Wśród nich ponad 22 lata to praca w międzynarodowej i wielokulturowej korporacji obecnej na 6 kontynentach.

Jako coach i mentor Ryszard pracuje głównie z menedżerami średniego i wyższego szczebla oraz właścicielami firm.

Jego główne specjalizacje to przywództwo XXI wieku, komunikacja interpersonalna, samoświadomość, HR, IT oraz Project Management.