Wysoko Wrażliwe Osoby (WWO) - na czym polega ich wyjątkowość? + Test


Empowerment Coaching Krakow Blog-Osoby Wysoko Wrazliwe WWO

Termin Osoba Wysoko Wrażliwa (ang. HSP: Highly Sensitive Person) został po raz pierwszy wymyślony przez psycholog Elaine Aron (1996), która sama jest HSP. Wraz z mężem opracowali skalę wysoce wrażliwej osoby (HSPS), która dała początek dalszym badaniom nad tą cechą.


Wcześniej Carl Jung jako pierwszy dostrzegł znaczenie wrażliwości i uważał, że odgrywa ona ważniejszą rolę niż seksualność w podatności jednostki na nerwicę (Aron, 2004).


W tym artykule wyjaśnimy wyjątkowość Wysoko Wrażliwej Osoby. Przeanalizujemy również, czy powinno się postrzegać wysoką wrażliwość jako zaburzenie, czy też może jako kategorię neuroróznorodności, o której piszemy w innym poście.


Będziemy również zamiennie używali polskiego WWO i angielskiego HSP dla określenia Osoby Wysoko Wrażliwej.


I, co ważne, przekażemy linki do odpowiednich testów. Zarówno dla dorosłych, jak i dzieci.


Czym charakteryzuje się osobowość o wysokiej wrażliwości (HSP)?

Szacuje się, że HSP stanowią 15–20% całej populacji (wyniki uzyskane przy użyciu pełnego testu HSPS Aron i Aron, 1997) oraz do 30% populacji przy użyciu skróconej skali (SensitivityResearch.com, 2020).


Kiedy dana osoba uzyskuje 14 lub więcej punktów w 27-punktowej skali HSPS, uważa się, że ma wysoko wrażliwą osobowość. Oryginalna definicja Arona (1996) rozumiała wysoką wrażliwość jako cechę wrodzoną i genetyczną, a nie wyuczoną lub istniejącą w spektrum. Innymi słowy, albo się z tym urodziłeś, albo nie.


W badaniach przeprowadzonyh w roku 2010 Aron podzielił cechę HSP na cztery główne kategorie.


1. Głębia przetwarzania

HSP przetwarzają wszystkie rodzaje informacji głębiej niż inne osoby. Są bardziej refleksyjne i dłużej podejmują decyzje (Aron, 2010). Głębokość przetwarzania zachodzi zarówno świadomie, poprzez analizę informacji przekazywanych przez komunikację w związkach, jak i nieświadomie, poprzez przeczucia.


2. Nadpobudliwość

HSP zauważają znacznie więcej niż inni w tej samej sytuacji lub środowisku: poziom hałasu, zapachy i inne aspekty środowiska, w tym emocje innych ludzi (choć mogą one pozostać niewyrażone), (Aron, 2010). Może to być korzystne, ale może również prowadzić do nadmiernego pobudzenia i chronicznego stresu.


3. Intensywność emocjonalna lub empatia

HSP doświadczają silnych pozytywnych i negatywnych emocji w odpowiedzi na szereg zarówno przyjemnych, jak i bolesnych bodźców (Aron, 2010). Zwiększa to ich wrażliwość na uczucia innych, czyniąc ich bardzo empatycznymi.


4. Wrażliwość sensoryczna

HSP zauważają subtelne bodźce środowiskowe, które umykają innym ludziom. Może to pomóc chronić je i inne osoby w ich grupie społecznej przed nieprzewidzianymi zagrożeniami, ale może również prowadzić do problematycznych poziomów wrażliwości na żywność, leki, ból, hałas i światło (Aron i Aron, 1997).


Połączone efekty cechy HSP skutkują empatycznymi, sumiennymi, ostrożnymi jednostkami, które mogą również poszukiwać doznań i rozkoszować się nowościami (Aron, 2010).


Warto podkreślic, żr nie ma korelacji między cechą HSP, a ekstrawersją lub introwersją (Aron, 2010).


Jednak HSP zawsze dokładnie oceni ryzyko przed rozpoczęciem przygody, ponieważ jego wrażliwość przeciwdziała impulsywności (Aron, 2010). HSP mają też tendencję do planowania z wyprzedzeniem i są doskonałymi strategami.


Z ewolucyjnego punktu widzenia HSP mogą pełnić funkcję wyroczni w grupach społecznych ze względu na podwyższoną intuicję i wrażliwość na sygnały środowiskowe (Acevedo, Jagiellowicz, Aron, Marhenke i Aron, 2017).


Warto wiedzieć, że HSP nie dotyczy tylko ludzi. Zidentyfikowano wysoce wrażliwych przedstawicieli około 100 gatunków zwierząt. Często ostrzegają swoją grupę przed niebezpieczeństwami niewykrytymi przez innych, pomagając całej grupie zapewnić bezpieczeństwo (Aron, Aron i Jagiellowicz, 2012).


Cecha HSP nie jest powiązana z wysokimi uzdolnieniami, którymi dysponuje tylko 3% populacji (Aron, 1996). Ale z drugiej strony badania przeprowadzone przez psycholog Elke van Hoof wykazały, że 87% wysoko utalentowanych osób jest wysoce wrażliwe (Koolhof, 2020).


HSP mają również podwyższony zmysł estetyczny, będąc bardzo wrażliwymi na piękno natury i sztuki (Aron, 2010).


Ponadto HSP reagują wyższym zaniepokojeniem na brutalne lub szorstkie bodźce i unikają brutalnych filmów akcji lub tragicznych relacji informacyjnych (Aron, 2010). Częściej też mają żywe sny i bogate życie wewnętrzne (Aron, 1996).


Chociaż HSP są bardziej zaniepokojeni negatywnymi środowiskami niż mniej wrażliwi ludzie, czerpią również większe korzyści ze środowisk pozytywnych, wspierających i opiekuńczych (Aron, 2010). Jest to szczególnie prawdziwe w dzieciństwie, ale HSP również czerpią duże korzyści z poradnictwa i psychoterapii w celu przezwyciężenia trudności z dzieciństwa, które prowadziło ich do niskiej samooceny (Aron, 2002).


W ich doświadczeniach znaczenie mają również różnice kulturowe. HSP są wysoko cenionymi członkami społeczeństw, które preferują powściągliwe, ostrożne zachowanie, takich jak np. Chiny, Japonia i Szwecja, ale mniej w odważnych, konkurencyjnych kulturach, takich jak kraje anglo-amerykańskie i niektóre społeczeństwa europejskie (Ketay i in., 2007).


Smolewska, McCabe i Woody (2006) przeprowadzili analizę czynnikową HSPS i stwierdzili, że składa się ona z trzech różnych czynników:


  1. Świadomość estetyki (ang. AES awareness of aesthetics)

  2. Niski próg sensoryczny (ang. LST low sensory threshold)

  3. Łatwość wzbudzenia (ang. EOE ease of excitation)


Dalsza analiza autorstwa Smolewskiej i innych (2006) potwierdziła, że wyższe wskaźniki AES dają bardziej pozytywne wyniki danej cechy, w tym intensywniejsze postrzeganie subtelności i empatii, podczas gdy wyższe wyniki LST i EOE wskazują na bardziej neurotyczne wyniki, takie jak lęk, wycofanie społeczne, nadmierna czujność i nadmierne pobudzenie.


To prowadzi nas do następnej części poświęconej HSP i pytania o psychopatologię.


Czy wrażliwość na przetwarzanie sensoryczne (SPS) jest zaburzeniem?

Wrażliwość na przetwarzanie sensoryczne (SPS) jest cechą zakorzenioną w inaczej okablowanym układzie nerwowym, ale może współistnieć z zaburzeniem lub może być błędnie diagnozowana jako zaburzenie, takie jak cyklotymia, wysokofunkcjonujący autyzm (HFA) lub zespół Aspergera (Aron, 2010).


Jednak SPS (czyli HSP) można odróżnić od HFA ze względu na wysoki poziom empatii i reakcji na bodźce społeczne. HSP może być również błędnie zdiagnozowany jako zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, ale różni się, ponieważ HSP potrafią koncentrować się przez długi czas podczas pracy w cichym środowisku (Reijnders-Mies, 2021).


HSP może sprawić, że niektóre osoby będą bardziej podatne na lęki i depresję z powodu poczucia, że ​​są słabo zrozumiane, w połączeniu z tendencją do wycofania się i samoizolacji po nadmiernej stymulacji (Dyer, 2018).


HSP jest więc cechą, która stanowi unikalny zestaw wyzwań i daje pewne korzyści zarówno poszczególnym HSP, jak i grupom społecznym, do których należą - w pracy, w domu i w społeczności.


Aron (2010) stwierdza, że ​​około 50% pacjentów poszukujących psychoterapii to HSP, często ze względu na trudności, jakie napotykają w relacjach z innymi, którzy błędnie rozumieją ich cechę oraz ze względu na postrzeganie przez pacjenta swojego HSP jako zespołu niepożądanych objawów.