Chcesz być mentee? A wiesz, co znaczy ta rola w relacji z mentorem?
Zaktualizowano: 16 paź
Współpraca z mentorem to szansa na rozwój i zdobycie cennych doświadczeń. Ale co dokładnie znaczy "być mentee"? Jakie obowiązki wiążą się z taką rolą? I jak mądrze wykorzystać mentoring do osiągnięcia zamierzonych celów?
W tym artykule sprawdzisz, czy wiesz, co się z tym wiąże, dowiesz się, jak najlepiej przygotować się do programu mentoringowego i ocenisz, czy jesteś gotowy na tę drogę.
Kim jest mentee i jaka jest jego rola w procesie mentoringowym?
Mentee to osoba, która korzysta z mentoringu, ucząc się od mentora i rozwijając swoje kompetencje. Inaczej po polsku nazywa się go podopiecznym. Współpraca z mentorem polega na odbywaniu regularnych spotkań, które nazywa się sesjami. W czasie tych sesji mentee usłyszy wiele cennych wskazówek i perspektyw, które pomogą zrealizować wybrane przez siebie cele – z reguły związane z pracą lub karierą zawodową.
Rola mentee nie ogranicza się jednak do biernego odbioru wiedzy, a mentoring nie jest nauczaniem ani wykładem ex cathedra.
To podopieczny wybiera, jaki będzie główny obszar całej współpracy i to on/ona jest odpowiedzialny/a za podejmowanie uzgodnionych działań. Dlatego niezbędne są chęć rozwoju, determinacja, aktywność i gotowość na wyzwania.
Kto i kiedy powinien zostać mentee? Typowe sytuacje.
Mentee może zostać praktycznie każdy, kto odczuwa potrzebę rozwoju, jednak najczęściej na ten krok decydują się osoby w przełomowych momentach kariery. Do najczęstszych profili mentee należą:
Młody lider/nowy menedżer: osoba awansująca na stanowisko kierownicze, potrzebująca wsparcia w zarządzaniu zespołem.
Specjalista z wysokim potencjałem (tzw. HiPo lub High Potential): pracownik o zaobserwowanych szerokich możliwościach rozwojowych, który potrzebuje zaplanowania ścieżki kariery.
Specjalista zmieniający branżę (przebranżowienie): osoba potrzebująca przewodnika po nowych realiach rynkowych i specyfice nowej roli.
Student lub absolwent: ktoś, kto dopiero wchodzi na rynek pracy i szuka wskazówek dotyczących wyboru ścieżki kariery.
Przedsiębiorca/founder: twórca startupu szukający know-how i doświadczenia kogoś, kto z sukcesem rozwinął już własny biznes.
W Polsce w ostatnich latach bardzo popularny jest mentoring kobiet-liderów mający na celu zwiększenie ich reprezentacji w gronie najwyższej kadry zarządzającej. Innym przykładem są programy mające na celu rozwijanie konkretnych umiejętności, np. zarządzania projektami (bez względu na płeć).
Znakiem naszych czasów jest tzw. reverse mentoring, w którym osoby młodsze (ale bardzo biegłe w nowoczesnych technologiach) pomagają starszym kolegom (w tym menedżerom) zrozumieć świat cyfrowy.
Mentee a coachee – czym różnią się te role?
Choć pojęcia mentoringu i coachingu często bywają mylone, rola mentee znacznie różni się od roli klienta coacha (coachee).
Mentee:
Czerpie z bezpośredniego doświadczenia i branżowej wiedzy mentora (mentor jest przewodnikiem, który "był tam i zrobił to").
Skupia się na celach długoterminowych, rozwoju kariery i poszerzaniu horyzontów.
Relacja jest często bardziej nieformalna i oparta na dzieleniu się radami. Często przeradza się w przyjaźń.
Coachee:
Pracuje z coachem, który nie musi być ekspertem w danej branży, ale jest ekspertem od procesu (zadaje odpowiednie pytania).
Skupia się na konkretnych, często krótkoterminowych celach (np. rozwoju konkretnej umiejętności miękkiej).
Nie oczekuje gotowych recept. Samodzielnie dochodzi do rozwiązań bez otrzymywania rad.
Jest gotowy do głębszego wejrzenia w siebie i poszerzania samoświadomości.
Tym, co łączy obie role, jest wyznaczenie tematu współpracy, jak również przyjęcie ostatecznej odpowiedzialności za realizację poszczególnych celów.
W mojej praktyce zdarza się, że klienci zgłaszają się na coaching, ale tak naprawdę oczekują przewodnictwa. Chcą usłyszeć "co mają zrobić". Tempo dzisiejszego życia i presja w pracy wzmagają pośpiech i zorientowanie na szybkie rozwiązania. Ale czy będą one trwałe?
Dlatego tym ważniejsze jest wyznaczenie sobie długoterminowych celów współpracy mentoringowej. Jeżeli będzie ona polegała jedynie na rozwiązywaniu bieżących problemów, efekt będzie bardzo krótkoterminowy, a u mentee nie zajdą trwałe zmiany.
Jak wygląda relacja mentee z mentorem?
Relacja mentoringowa opiera się na wzajemnym szacunku, szczerości i zaufaniu. Mentor dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem, a mentee wykorzystuje te informacje do rozwijania swoich umiejętności i rozwiązywania problemów. To dynamiczna forma wsparcia, w której istotne są zarówno doświadczenie mentora, jak i aktywność podopiecznego.
Jednakże mentee musi pamiętać, że jego powiernik nie zrealizuje celów za niego. Z kolei profesjonalny mentor zawsze skupia się na rozwoju podopiecznego, tworząc dla niego/niej przestrzeń do nauki oraz dzielenia się swoimi rozterkami w atmosferze komfortu i poufności.
Jakie ważne obowiązki wiążą się z byciem podopiecznym? Co będzie wspierać wysiłki obu stron?
Gdybyśmy mieli wybrać tylko jedną, najważniejszą rzecz, byłoby to wzięcie odpowiedzialności za 1. zdefiniowanie celu i 2. jego realizację. Chodzi tu o mentalną postawę, w ramach której podopieczny czuje się właścicielem rezultatów i sam ze sobą uzgadnia, po co ma się odbyć cały proces.
Biorąc pod uwagę poszczególne etapy współpracy, na mentee spoczywają różne zobowiązania:
Ustalanie kalendarza rozmów i związana z nimi logistyka,
Przygotowywanie tematów poszczególnych sesji mentoringowych,
Zapewnienie komfortu i prywatności dla odbywanych sesji,
Skupienie, słuchanie i niepozwalanie, aby inne sprawy przeszkadzały w konwersacjach (np. wyłączenie telefonu komórkowego lub firmowego czatu),
Aktywne uczestnictwo,
Autorefleksja po spotkaniach,
Konsekwentne realizowanie uzgodnionych prac domowych.
Podopieczny ma być nie tylko beneficjentem, ale także współtwórcą procesu mentoringowego.
Jakie są kluczowe cechy dobrego mentee?
Idealny uczestnik mentoringu posiada następujące atrybuty:
Chęć nauki.
Otwartość na nowe pomysły i inne punkty widzenia.
Gotowość do przyjmowania feedbacku.
Zaangażowanie na każdym etapie.
Determinacja w realizacji uzgodnionych kroków.
Pracowitość i dotrzymywanie zobowiązań.
Odwaga w dzieleniu się swoimi przemyśleniami i nierzadko spieraniu się z mentorem.
Świadomość, że mentoring może stanowić ważny element rozwoju kariery, może znacząco pomóc w tym niełatwym wysiłku.
Jak przygotować się do procesu mentoringowego?
Kluczowym, a właściwie najważniejszym elementem jest klarowne określenie własnych oczekiwań. Zanim zgłosisz się do jakiegokolwiek programu, użyj metody SMART i odpowiedz sobie na następujące pytania:
S (Skonkretyzowane): Co dokładnie chcę osiągnąć dzięki spotkaniom z mentorem?
M (Mierzalne): Po czym poznam, że zrealizowałem swoje oczekiwania i odniosłem korzyści?
A (Osiągalne): Czy mój cel jest możliwy do zrealizowania w zaplanowanym czasie trwania programu?
R (Istotne): Dlaczego ten cel jest dla mnie ważny?
Poświęcenie odpowiedniej ilości czasu na uzgodnienie tego fundamentu jest niezbędne do powodzenia całego przedsięwzięcia. Ponadto niesie ze sobą kolejną istotną zaletę. Pozwala sprecyzować profil najbardziej dopasowanego mentora i w kolejnym kroku wybrać osobę, która z największym prawdopodobieństwem pomoże nam zrealizować nasze marzenia.
Podobnie jak w zarządzaniu projektami, uważne przeprowadzenie tej fazy przygotowawczej znacznie zwiększy prawdopodobieństwo sukcesu i równocześnie ograniczy niepotrzebne ryzyko.
Przykład celu/oczekiwań typu SMART: W wyniku 9-miesięcznego procesu chcę rozwinąć swoje przywództwo sytuacyjne. Osiągnięcie tego celu pomoże mi lepiej delegować zadania i motywować poszczególnych członków mojego zespołu. Dzięki temu podniosą się produktywność zespołu (mierzona poprzez KPI) i zaangażowanie poszczególnych członków (mierzone np. poprzez ankiety). W ciągu 3 miesięcy chcę nauczyć się dobrze rozpoznawać gotowość poszczególnych członków do realizacji danego zadania. Po 6 miesiącach chciałbym umieć dobrze oceniać poziom mojego wsparcia, który w danym zadaniu będzie najlepszy dla danego pracownika.
Jakie korzyści płyną z mentoringu? Jak najlepiej wykorzystać go do rozwoju?
Mentorzy oferują wiele korzyści rozwojowych. Oto najważniejsze z nich:
Służą jako źródło wiedzy,
Dysponują odpowiednią ekspertyzą,
Przekazują cenne praktyczne wskazówki,
Oferują wsparcie, zachętę i motywację,
Potrafią przekazywać konstruktywną informację zwrotną,
Chcą słuchać,
Pomagają nawiązać nowe znajomości i poszerzyć sieć swoich kontaktów,
Działają jako zaufany sojusznik, a czasem sponsor,
Są wolnym, wartościowym zasobem do wykorzystania.
Aby w pełni skorzystać z tej cennej okazji rozwojowej, należy:
Jasno określić swoje potrzeby,
Wspierać wysiłki mentora poprzez zaangażowanie i odważne dzielenie się swoimi przemyśleniami,
Od razu wykorzystywać feedback i zmieniać swoje zachowania.
Taka współpraca bardzo często przeradza się w przyjaźń, a nasz "mistrz" chętnie pozostaje z nami w kontakcie. Posiadanie dostępu do takiego mądrego doradcy jest czymś niezwykle cennym.
Warto więc uświadomić sobie, że korzyści po stronie mentee są również długoterminowe i mogą wybiegać daleko w przyszłość.
Jakie są statystyczne dowody na skuteczność mentoringu?
Liczby mówią same za siebie. Rózne badania rynkowe pokazują, że osoby biorące udział w programach mentoringowych jako mentees znacznie szybciej rozwijają swoją karierę:
Mentees mają nawet 5 razy większe szanse na awans w porównaniu z pracownikami pozbawionymi wsparcia mentora.
97% osób, które miały mentora, twierdzi, że to było wartościowe doświadczenie.
91% mentees odczuwa satysfakcję z pracy.
87% mentorów i podopiecznych czuje się wzmocnionych relacją mentoringową i nabrało większej pewności siebie.
67% przedsiębiorstw zgłosiło wzrost produktywności dzięki mentoringowi.
Wartości te pokazują, że czas zainwestowany w relację z mentorem to bezpośrednia inwestycja w mierzalny sukces zawodowy.
Najczęstsze błędy mentee – czego unikać?
Oto najczęstsze błędy po stronie podopiecznego, które stoją na drodze do skutecznego wzrostu. Pierwsze trzy z nich są właściwie receptą na porażkę:
Brak jasności co do własnych potrzeb. Wzięcie udziału "dla zabawy" lub z ciekawości.
Wybór złego mentora.
Zły początek znajomości (np. rozpoczęcie pierwszego maila od słów: "Cześć, mam na imię Tomek, skierowano mnie do współpracy z Tobą").
Nie wzięcie udziału w webinariach wprowadzających do całego programu.
Bierność w trakcie całego procesu.
Przekładanie rozmów ze względu na pojawiające się pilne problemy biznesowe wymagające natychmiastowego rozwiązania.
Nieprzygotowanie do spotkań.
Kontynuacja bezproduktywnej pracy – jeżeli współpraca nie działa, nie warto tracić czasu ani jednej, ani drugiej strony. Często w imię świętego spokoju i uniknięcia potencjalnego niezadowolenia swojego "mistrza", siłą bezwładności dwuosobowy "pociąg" dojeżdża do (bezproduktywnego) końca.
Przekraczanie granic profesjonalnych – traktowanie mentora jak terapeuty lub oczekiwanie, że załatwi on za nas pracę, awans czy podwyżkę. Mentoring to wsparcie w rozwoju, a nie wyręczanie w obowiązkach.
Dlatego tak ważne jest zawarcie jasnego kontraktu na początku współpracy.
Jak zakończyć "z klasą" proces mentoringowy?
Bycie profesjonalnym mentee to nie tylko dobre rozpoczęcie i trwanie w procesie, ale także umiejętne zakończenie. Kiedy zrealizujesz swoje cele lub program dobiegnie końca, zadbaj o właściwe podsumowanie.
Przygotuj krótkie zestawienie tego, czego się nauczyłeś. Podaj przykłady, jak wdrożyłeś otrzymane rady w życie. Informacja o tym, że wsparcie przyniosło realne efekty, to największa nagroda dla każdego mentora. Podziękuj także za poświęcony czas. Dobrzy mentorzy to zwykle osoby bardzo zajęte.
Bardzo miłym gestem byłby drobny prezent (np. mała figurka sowy), który stanie się dla Twojego powiernika cenną pamiątką Waszej współpracy. Jeżeli współpracowaliście w 100% zdalnie, rozważ wysłanie mu odręcznie napisanej pocztówki z krótkim podziękowaniem. Taki krok też zostanie bardzo doceniony.
Warto również ustalić zasady dalszego kontaktu, na przykład decydując się na luźniejszą relację networkingową.
📌 Podsumowanie: Sprawdź, czy jesteś gotów zostać mentee!
Relacja z mentorem opiera się na szczerości, zaufaniu i wzajemnym szacunku. Bycie mentee oznacza aktywność i pełne zaangażowanie w proces mentoringowy. Jeśli chcesz zostać mentee, najpierw sprawdź, czy jesteś gotowy na tę ścieżkę i podejmij świadomą decyzję o zaangażowaniu w cały proces:
Cel: czy potrafię nazwać przynajmniej jeden obszar, w którym potrzebuję wsparcia?
Czas: czy dysponuję 2-4 godzinami w miesiącu na sesje i pracę własną?
Gotowość: czy jestem gotowy pracować nad sobą, w tym przyjąć konstruktywną krytykę i zmieniać swoje nawyki?
Proaktywność: czy wezmę na siebie odpowiedzialność za umawianie spotkań i nadawanie im agendy?
Odpowiedzialność: czy zdaję sobie sprawę, że efekt całej współpracy zależy w dużej mierze ode mnie?
Jeżeli Twoja firma nie oferuje takiej możliwości, na rynku jest dostępnych wiele inicjatyw organizowanych przez różnorodne fundacje i organizacje branżowe. Wśród nich na pierwszym miejscu należy wymienić programy mentoringowe oferowane przez Fundację Liderki Biznesu, Project Management Institute, Youth Business Poland, Women in Law, Mamo Pracuj czy Dare IT.
Zapraszam również do zapoznania się z naszym manifestem Empowerment Coaching Kraków, w którym wyjaśniamy, jak rozumiemy rozwój człowieka, lidera i organizacji.
Więcej materiałów znajdziesz poniżej.
Zobacz powiązane artykuły:
Jakie są rodzaje mentoringu?
Poznaj korzyści z mentoringu.
Jak znaleźć mentora biznesowego w Polsce?
Mentorka: jak ją wybrać?
Na czym polega reverse mentoring?
Czym jest mentoring biznesowy?
To też może Cię zainteresować:
Kim jest profesor David Clutterbuck?
Trendy w coachingu i mentoringu 2025.
Komentarze