Historia coachingu


Blog Coachingowy
University of Oxford by Pexel

Wiek IXX

Wg Wikipedii pierwsze użycie terminu coach, w odniesieniu do pojęcia instruktor lub trener, pojawiło się około 1830 roku na Uniwersytecie Oksfordzkim i dotyczyło określenia nauczyciela, który „przeprowadził” studenta przez egzamin. Słowo coaching określało zatem swoisty proces „transportu ludzi” z miejsca, w którym się znajdują, do miejsca, w którym chcą się znaleźć.


Jako ciekawostkę podam, że wg jednej z teorii, angielskie słowo coach pochodzi od francuskiego słowa coche, które z kolei wzięło początek od nazwy węgierskiego miasteczka Kòcs, gdzie w XVI wieku skonstruowano pierwszy zaprzęg (wóz). Rzeczownik stał się czasownikiem i woźnice zaczęli określać swoje zajęcie, jako coaching. 😊


W roku 1849 Thackeray opisuje po raz pierwszy coacha, jako korepetytora.


W 1861 roku zaczęto nazywać coachem trenera, który przygotowywał sportowców do zawodów na Uniwersytecie Oksfordzkim.


Wiek XX

W XX wieku wpływ na rozwój coachingu miało wiele dziedzin, w szczególności ruchy samorozwojowe, które powstały w latach 60. i 70. XX wieku. Takie jak np. Human Potential Movement oraz różnorodne grupy typu LGAT (ang. large-group awareness training), jak np. EST (skrót od ang. Erhard Seminars Training).


Ponadto rozpoczęły się studia nad tematem przywództwa (ang. leadership studies) i przyśpieszył rozwój psychologii. W roku 2000 University of Sydney utworzył pierwszą na świecie jednostkę badań psychologii coachingu, a w kolejnych latach powstały pierwsze czasopisma akademickie dotyczące psychologii coachingu.


Rozwój powoduje, że coaching zmienia się z procesu instruowania na proces bardziej ułatwiający i wspierający rozwój. W wyniku tego w 1994 r. coaching zostaje zdefiniowany w świecie akademickim, jako:

„Proces ciągłego szkolenia w miejscu pracy, przeprowadzanego regularnie przez osobę z zamiarem rozwijania umiejętności innej osoby” (Ritter, 1994, s. 7).


W miarę upływu lat, sama popularność podejścia coachingowego powoduje ogromne zamieszanie. Przenosi się on do świata biznesu. A do tego jeszcze w międzyczasie zaczyna się rozwijać mentoring, o którym napiszę szerzej w osobnym poście nt. Davida Clutterbuck'a opisywanego jako ojciec współczesnego mentoringu. Sam Clutterbuck w roku 2008 pisze:


At the same time as we begin to clarify what makes for effective coaching and mentoring,however, the very popularity of the approach has resulted in greater confusion. Almost everyrelated profession has participated in a land-grab, trying to stake out its own coaching territory,with definitions, rules and practices based on its own particular perspectives and interests.

Ten wielki "boom" najlepiej chyba pokazuje poniższy graf:


Historia Coachingu
Żródło: International Journal of Evidence Based Coaching and Mentoring 2021, Vol. 19(1)

Spróbujmy więc przynajmniej dociec i ustalić, co jest jasne i niewątpliwe w historii rozwoju coachingu.


Business Coaching

Rzeczą raczej niekwestionowaną jest "autorstwo" pojęcia coachingu wydajności w pracy (ang. Performance Coaching) i stworzenie podwalin pod wartą dziś miliardy dolarów branżę coachingu biznesowego (ang. business coaching)


Twórcą pojęcia Performance Coaching był Sir John Whitmore (1937-2017). Sir John ukuł ten termin w latach 80. XX wieku, aby opisać ten samoukierunkowany proces uczenia się i odróżnić go od coachingu sportowego. Jako współtwórca modelu coachingowego GROW (skrót od ang. Goal, Reality, Options, Will) stworzył fundament, który został przyjęty przez trenerów biznesowych na całym świecie.


A wszystko to opisał w przełomowej książce Coaching for Performance, która określana jest jako biblia coachingu biznesowego lub coachingu metodą GROW.


W roku 1992 wraz ze wspomnianym już Davidem Clutterbuckiem i 3 innymi osobami założył jedną z bardziej znanych obecnie na świecie organizacji coachingowych EMCC (skrót z ang. European Mentoring & Coaching Council). Wg danych ze strony tej organizacji, na koniec roku 2018 należało do niej 6 000 członków z 61 krajów świata.


Life Coaching

Niemalże w tym samym czasie za oceanem dzieje się coś, co również będzie miało ogromny wpływ na rozwój coachingu na świecie. I po raz kolejny pokazuje to, jak różnymi drogami rozwija się ta dyscyplina. Jak podaje Raport Polskiej Izby Coachingu nt. Genezy Coachingu:


(...) Efektami współpracy coachów ze sportowcami szybko zainteresowali się przedstawiciele świata biznesu oraz nauki. W 1992 r. powstała pierwsza szkoła coachingu - Coach University. Jej założyciel Thomas Leonard, księgowy i analityk finansowy z San Francisco, podczas spotkań z klientami zauważył, że indywidualne rozmowy na temat ich życia prywatnego przynoszą niezwykłe efekty w jego pracy. Obserwacje Leonarda stały się podwaliną rozwoju life coachingu*. Wkład Thomasa Leonarda w ewolucję i popularyzację coachingu nie ograniczył się jedynie do założenia szkoły coachingu. W 1994 r. powołał on International Coach Federation*, a w 2000 r. wraz z Dave'em Buck założył CoachVille, największą społeczność coachów online na świecie.(...)

*podkreślenie w cytacie jest moje.


Wg danych ze strony ICF (skrót z ang. International Coaching Federation) , w roku 2018 populacja coachów certyfikowanych przez tę organizację przekracza liczbę 25 000 i są oni obecni w 78 krajach swiata.


Co ciekawe, Sir John Whitmore angażuje się w rozwój ICF za co w roku 2007, zostaje uhonorowany Nagrodą Prezydenta ICF. Z kolei brytyjska gazeta Independent ogłasza go Najlepszym Coachem Biznesowym, a International Association of Coaching (założone w USA w roku 2003) uznaje go w roku 2013 za osobę mającą największy wpływ na zawód coacha na świecie.


Przedstawię biografię Sir John Whitmore'a w osobnym poście. Był bowiem postacią barwną (np. przez wiele lat brał udział w wyścigach samochodowych Le Mans) , a jego dokonania wykraczają poza coaching.


Dla porządku i zgodności z prawdą historyczną należy też powiedzieć, że w roku 1980 w Kanadzie powstaje Erickson Coaching International założona przez Marilyn Atkinson, studentkę znanego psychologa Miltona Ericksona. Wg danych ze strony tej firmy, do dziś przeszkolono 45 00 coachów w 36 krajach świata. A certyfikaty wydawane przez tę szkołę sązgodne ze standardem ICF. Obok coachingu ważną częścią działalności Ericksona jest też metoda NLP (ang. Neuro Linguistic Programming).



Wiek XXI

Czas płynie. Zaczyna się wiek XXI. Nowoczesne techniki komunikacji i rozwój internetu zostają wykorzystane jako nowe sposoby coachingu. W ten sposób coaching i mentoring stają się jednym z najważniejszych narzędzi rozwoju dla liderów i menedżerów.


Rozwój technologiczny wpływa na wszystkie rodzaje wsparcia rozwojowego: nowe techniki tworzą nowe formy, takie jak e-coaching, wsparcie wideo i chat-boty. Spersonalizowane i umiejscowione uczenie się jest dostosowywane przez społeczność coachów i mentorów.


W roku 2001 Joseph O'Connor i Andrea Lages zakładają w Londynie kolejne stowarzyszenie, które dziś odgrywa znaczącą globalną rolę. To ICC (skrót z ang. International Coaching Community). Wg danych ze strony tego stowarzyszenia jest ono w tej chwili obecne w 78 krajach i może się pochwalić grupą 15 000 certyfikowanych coachów.


Zarówno ICC, jak i wspomnianie wcześniej ICF oraz EMCC prowadzą swoje osobne certyfikacje.


W roku 2002 w Londynie powstaje Association for Coaching. Ta organizacja typu non-profit aspiruje do tego, aby zrzeszać nie tylko coachów, ale również przedstawicieli biznesu oraz świata akademickiego. Chce pracować nad zunifikowaniem standardów i, jak twierdzi na swojej stronie, w roku 2030 chciałaby osiągnąć target 100 000 członków.