Historia coachingu od wieku XIX po dziś dzień - kompendium wiedzy
- Ryszard Skarbek
- 15 sie 2021
- 9 minut(y) czytania
Zaktualizowano: 2 dni temu
Historia współczesnego coachingu sięga XIX wieku i prowadzi nas do roku 1830. Wtedy na Uniwersytecie Oksfordzkim po raz pierwszy użyto angielskiego słowa "coach". Na rozwój coachingu miało wpływ wiele dziedzin (ruchy samorozwojowe, psychologia sportu, zarządzanie oraz doradztwa biznesowe), a jego historia jest wielowątkowa.
W tym felietonie znajdziesz skondensowaną historię powstania i rozwoju coachingu, od wieku XIX aż po dzień dzisiejszy.
Oprócz informacji o tym, jak rodziły się poszczególne rodzaje coachingu oraz jak powstawały dobrze dziś znane światowe organizacje zrzeszające zawodowych coachów, w naszym opracowaniu znajdziesz również informacje o kluczowych osobach, które miały wpływ na powstanie i rozwój tej skutecznej metody rozwoju osobistego i zawodowego.
Ponadto znajdziesz tu osobne akapity poświęcone takim tematom jak wyniki badań nad skutecznością coachingu oraz prognozy rozwoju tej branży w przyszłości.
Początki współczesnego coachingu: wiek XIX.
Według Wikipedii pierwsze użycie terminu "coach" w języku angielskim, rozumianego jako instruktor lub trener, pojawiło się około 1830 roku na Uniwersytecie Oksfordzkim i dotyczyło określenia nauczyciela, który „przeprowadził” studenta przez egzamin.
Słowo coaching określa zatem swoisty proces, który pozwala „przewozić ludzi” z miejsca, w którym się znajdują, do miejsca, w którym chcą się znaleźć.
Jakie są interpretacje pochodzenia angielskiego słowa "coach”?
Według jednej z teorii angielskie słowo "coach" pochodzi od francuskiego słowa "coche", które z kolei pochodzi od nazwy węgierskiego miasta Kocs, gdzie w XVI wieku skonstruowano pierwszy zaprzęg (powóz). Rzeczownik stał się czasownikiem i woźnice zaczęli określać swoje zajęcie jako coaching. 😊
Z kolei D. Clutterbuck uważa, że termin "coach" pochodzi od angielskiego słowa "coax" (nakłaniać). Według jego zdania przekłada się to na perswazyjny charakter rozmowy prowadzanej podczas sesji.
Tak czy owak, w roku 1849 Thackeray po raz pierwszy opisuje tym terminem korepetytora, który prowadzi młodzież do egzaminów.
A w roku 1861 zaczęto używać tego słowa do opisu osoby, która przygotowywała sportowców do zawodów na Uniwersytecie Oksfordzkim.
Rozwój coachingu: wiek XX. Jak powstały różne rodzaje coachingu?
Według znanego psychologa Carla Rogersa coaching jest procesem, który wywodzi się z trzech gałęzi rozwoju: psychologii sportu, zarządzania oraz doradztwa biznesowego (konsultingu).
W XX wieku wpływ na jego rozwój miało wiele dziedzin, w szczególności ruchy samorozwojowe, które powstały w latach 60. i 70. XX wieku. Takie jak np. Human Potential Movement oraz różnorodne grupy typu LGAT (ang. large-group awareness training), jak np. EST (skrót od ang. Erhard Seminars Training).
Ponadto rozpoczęły się badania nad tematem przywództwa (ang. leadership studies) i przyspieszył rozwój psychologii.
W roku 2000 University of Sydney utworzyła pierwszą na świecie jednostkę badań nad psychologią coachingu, a w kolejnych latach powstały pierwsze czasopisma akademickie poświęcone tej dziedzinie.
Na czym polegała zmiana idei coachingu w XX wieku?
Rozwój sprawił, że coaching zmienia się z procesu instruowania w proces ułatwiający i wspierający rozwój. W wyniku tego w 1994 r. zostaje on zdefiniowany w świecie akademickim jako:
„Proces ciągłego szkolenia w miejscu pracy, przeprowadzanego regularnie przez osobę z zamiarem rozwijania umiejętności innej osoby” (Ritter, 1994, s. 7).
W miarę upływu lat rosnąca popularność podejścia coachingowego staje się źródłem zamieszania. Metoda przenosi się do świata biznesu. A do tego jeszcze w międzyczasie zaczyna się rozwijać mentorowanie, o którym piszemy szerzej w biografii Davida Clutterbucka, opisywanego jako ojciec współczesnego mentoringu. Sam Clutterbuck w roku 2008 pisze:
Jednak w tym samym czasie, gdy zaczęliśmy wyjaśniać, na czym polega skuteczny coaching i mentoring, sama popularność tego podejścia spowodowała większe zamieszanie. Niemal każda pokrewna profesja uczestniczyła w zawłaszczaniu ziemi, próbując wytyczyć własne terytorium coachingowe, z definicjami, zasadami i praktykami opartymi na własnych, konkretnych perspektywach i zainteresowaniach.
Ten wielki "boom" najlepiej chyba pokazuje poniższy graf:
Kogo należy uznać za prekursora współczesnego coachingu?
W różnych monografiach pojawiają się różne opinie na temat tego, kogo należy uznać za prekursora współczesnego coachingu i jaka data wyznacza ten przełomowy moment.
A. Zemełka w swoim artykule pt. „Wczesna historia coachingu: poszukiwanie definicji i interferencji idei” skłania się ku opinii, że początków należy się dopatrywać w opublikowanej w 1926 roku monografii „Psychology of coaching”, napisanej przez amerykańskiego psychologa sportu Colemana Griffitha. W 1938 roku został on pierwszym w historii psychologiem współpracującym na stałe z klubem sportowym.
Anthony M. Grant oraz Michael J. Cavanagh za początek uznali opublikowany w 1937 r. artykuł C. B. Gorby’ego pt. „Everyone gets a share of the profits”.
Z kolei inny ważny nurt myślowy twierdzi, że współczesnym prekursorem jest amerykański trener tenisa Tim Gallwey, a jako kamień milowy przyjmuje się napisaną przez niego książkę "The Inner Game of Tennis", wydaną w 1974 roku.
Spróbujmy więc przynajmniej dociec i ustalić, co jest jasne i niewątpliwe.
Kiedy powstał coaching biznesowy?
Rzeczą raczej niekwestionowaną jest "autorstwo" pojęcia "coachingu wydajności w pracy" i stworzenie podwalin pod wartą dziś miliardy dolarów branżę o nazwie business coaching.
Twórcą pojęcia "performance coaching" był Sir John Whitmore (1937–2017). Sir John, podążający za ideami wspomnianego wcześniej T. Gallweya, ukuł ten termin w latach 80. XX wieku, aby opisać ten samoukierunkowany proces uczenia się i odróżnić go od coachingu sportowego.
Jako współtwórca modelu coachingowego GROW (skrót od ang. Goal, Reality, Options, Will) stworzył fundament, który został przyjęty przez doradców biznesowych na całym świecie.
A wszystko to opisał w przełomowej książce "Coaching for Performance", która określana jest jako biblia coachingu biznesowego.
W roku 1992 wraz ze wspomnianym już Davidem Clutterbuckiem i trzema innymi osobami założył jedną z najbardziej znanych na świecie organizacji coachingowych, EMCC (skrót z ang. European Mentoring and Coaching Council). Według danych ze strony tej organizacji na koniec roku 2018 należało do niej 6 000 członków z 61 krajów świata.
Kiedy powstał life coaching?
Za powstanie life coachingu uznaje się rok 1992, kiedy Thomas Leonard założył w USA pierwszą szkołę coachingu. Będzie miało ogromny wpływ na wzrost zainteresowania coachingiem na świecie.
Jak podaje Raport Polskiej Izby Coachingu:
Efektami współpracy coachów ze sportowcami szybko zainteresowali się przedstawiciele świata biznesu oraz nauki. W 1992 r. powstała pierwsza szkoła coachingu - Coach University. Jej założyciel Thomas Leonard, księgowy i analityk finansowy z San Francisco, podczas spotkań z klientami zauważył, że indywidualne rozmowy na temat ich życia prywatnego przynoszą niezwykłe efekty w jego pracy. (...) W 1994 r. powołał on International Coach Federation*, a w 2000 r. wraz z Dave'em Buck założył CoachVille, największą społeczność online na świecie.
*podkreślenie w cytacie od autora.
Według danych ze strony International Coach Federation w roku 2018 populacja profesjonalistów certyfikowanych przez tę organizację przekracza liczbę 25 000 i jest obecna w 78 krajach świata.
Co ciekawe, Sir John Whitmore angażuje się w rozwój ICF za co w roku 2007, zostaje uhonorowany Nagrodą Prezydenta. Z kolei brytyjska gazeta Independent ogłasza go Najlepszym Coachem Biznesowym, a International Association of Coaching (założona w USA w 2003 roku) uznaje go w 2013 roku za osobę mającą największy wpływ na zawód coacha na świecie.
Dla porządku i zgodności z prawdą historyczną należy też powiedzieć, że w 1980 roku w Kanadzie powstała Erickson Coaching International, założona przez Marilyn Atkinson, studentkę znanego psychologa Miltona Ericksona.
Jako największą zaletę metody Eriksona uznaje się jej skoncentrowanie na rozwiązaniach. Według danych ze strony tej firmy do dziś przeszkolono 45 000 coachów w 36 krajach świata. Certyfikaty wydawane przez tę szkołę są zgodne ze standardem ICF. Ważną częścią działalności jest metoda NLP (ang. Neuro-Linguistic Programming).
Jak wygląda rozkwit coachingu w wieku XXI?
Z początkiem wieku XXI powstają nowe technologie i nowoczesne techniki komunikacji przez Internet. Dzięki temu coaching i mentoring stają się jednym z najważniejszych narzędzi rozwoju dla liderek biznesu.
Jak nowoczesne technologie wpływają na rozwój coachingu w XXI wieku?
Rozwój technologiczny wpływa na wszystkie rodzaje wsparcia rozwojowego: nowe techniki tworzą nowe formy, takie jak e-coaching, wsparcie wideo i chat-boty. Spersonalizowane i umiejscowione uczenie się jest dostosowywane przez społeczność coachów i mentorów.
Jakie stowarzyszenia powstają w XXi wieku?
W roku 2001 Joseph O'Connor i Andrea Lages zainicjowali w Londynie kolejne stowarzyszenie, które zaczęło odgrywać znaczącą globalną rolę. To ICC (skrót z ang. International Coaching Community). Według danych ze strony tego stowarzyszenia jest ono w tej chwili obecne w 78 krajach i może się pochwalić grupą 15 000 certyfikowanych członków.
Zarówno ICC jak i wspomniane wcześniej ICF oraz EMCC prowadzą swoje osobne certyfikacje.
W 2002 roku w Londynie powstaje Association for Coaching (AFC). Ta organizacja typu non-profit aspiruje do tego, aby zrzeszać nie tylko coachów, ale również przedstawicieli biznesu oraz świata akademickiego. Chce pracować nad zunifikowaniem standardów i, jak twierdzi na swojej stronie, w 2030 roku chciałaby osiągnąć liczbę 100 000 członków.
W 2009 roku przy Uniwersytecie Harvarda powstał The Institute of Coaching, którego celem, jak podaje ich strona, jest:
"to cultivate the scientific foundation and best practices in coaching". (...) Their vision was to create an academic home for coaching while applying the science of positive psychology to empower individuals to reach their peak health and performance."
Można powiedzieć, że jest to nurt zakorzeniony w psychologii pozytywnej i w swych początkach skupiający się przede wszystkim na zastosowaniu coachingu w praktyce medycznej. Współpracują oni z AFC.
Żeby było jeszcze ciekawiej, w 2012 roku powstała GCMA (skrót z ang. Global Coaching and Mentoring Alliance), w której skład wchodzą ICF, EMCC oraz AFC. Jak podają, ich celem jest "to provide a shared view of the practice of professional coaching."
Więcej informacji na temat powstania GCMA można znaleźć tutaj.
Może to nie przypadek, że w momencie ogłoszenia tej decyzji na czele 3 dużych organizacji członkowskich stoją kobiety.
Czy coaching to ściema lub manipulacja? Czy istnieją badania nad skutecznością coachingu?
Wraz z rozwojem dyscypliny coraz większego znaczenia nabiera możliwość udowodnienia skuteczności stosowanych metod. Tym bardziej, że stają się one wiele wartym, globalnie obecnym sektorem usług. Z każdym rokiem pojawiają się kolejne wyniki badań nad efektywnością. Przyjrzyjmy się kilku wybranym.
Oto przykłady znanych badań.
Badanie ICF 2005.
Badanie przeprowadzone w 2005 roku wśród 664 brytyjskich menedżerów ds. szkoleń pokazuje, że 88% korzysta z coachingu prowadzonego przez przełożonych liniowych, a 72% z programów mentoringowych (CIPD, 2005).
Badanie Korn & Ferry 2009.
Bardzo interesujące, wyczerpujące dane na temat wyników różnych badań można znaleźć w poniższym raporcie firmy Korn & Ferry z roku 2009:
Ankieta ICF 2013.
Ankieta z 2013 roku obejmująca 1004 brytyjskich respondentów ze świata biznesu pokazuje, że mentoring i coaching zaczynają się coraz bardziej skupiać na efektywności.
Badanie Instytutu Coachingu 2019.
W roku 2019 Instytut Coachingu podaje, że ponad 70% uczestników odniosło korzyści w obszarach wydajności pracy, relacji interpersonalnych i umiejętności komunikacyjnych. Ponadto aż 86% firm uważa, że nakłady z inwestycji się zwróciły.
Badanie University of Silesia, Barcelona. 2021.
I wreszcie raport z roku 2021 informuje o pozytywnym wpływie coachingu na "wellbeing" pracowników, którzy musieli zmierzyć się z "lockdownem" z powodu pandemii COVID-19.
Oto przykład cytowanych w raporcie korzyści:
Uczestnicy z grupy eksperymentalnej stwierdzili, że możliwość nawiązania znaczącego kontaktu ze wszystkimi podczas 5 tygodni eksperymentu była wspaniałym doświadczeniem. Uczestnicy uznali sesje coachingowe za naprawdę satysfakcjonujące i pomocne, ponieważ mogli podzielić się swoimi doświadczeniami, wysłuchać doświadczeń innych uczestników i dowiedzieć się, co można zastosować w ich sytuacji. Grupa eksperymentu była bardzo zróżnicowana, uczestnicy uznali za bardzo korzystne móc „usłyszeć perspektywę i przemyślenia wszystkich innych – różne role, różne branże, różne kraje”. Bardzo ważne było również to, że sesje coachingowe stawały się wyznacznikiem każdego tygodnia, więc kiedy uczestnicy spojrzeli wstecz, zobaczyli „4 różne punkty w ciągu ostatniego miesiąca, a miesiąc mijał niezwykle szybko.
Coaching i Mentoring: jak wygląda spojrzenie w przyszłość?
Czego przede wszystkim możemy się spodziewać w kolejnych latach?
Kolejnym krokiem może być opracowanie modeli łączących obydwa nurty.
Pondto inne formy wsparcia rozwojowego również mogą zostać zintegrowane. To samo może dotyczyć badania korzyści płynących z tych form jako całości. Na przykład, poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, jaki jest wpływ certyfikacji lub rodzaju wykształcenia i doświadczenia coachów i mentorów na ich działanie. Dziś nie mamy na ten temat potwierdzonych, reprezentatywnych danych.
Trudny dziś do przewidzenia wpływ nowoczesnych technologii — w szczególności sztucznej inteligencji (ang. AI).
Rozwój technologii cyfrowych w wieku XXI przyśpiesza w zawrotnym tempie i wpływa na wszystkie obszary naszego życia. W momencie pisania tego artykułu nie są jeszcze znane kierunek rozwoju i sposób uregulowania technologii związanej ze sztuczną inteligencją. Ale wiele wskazuje na to, że będziemy obserwować znaczący wpływ sztucznej inteligencji na rozwój coachingu. Wyłączając empatię, może uzupełnić (lub przejąć?!) aktywności i techniki, które są domeną człowieka.
📌 Historia coachingu: co warto zapamiętać? Od nauczyciela, przez trenera, do coacha i mentoringu.
Najważniejsze rzeczy do zapamiętania o historii coachingu:
Współczesna metoda oparta na partnerskiej relacji i zadawaniu pytań jest rozumiana jako "towarzyszenie klientowi w kreatywnym procesie, który skłania do myślenia i inspiruje do maksymalizacji zawodowego i osobistego potencjału".
Ta metoda przeszła długą drogę rozwojową – od nauczyciela i trenera sportowego, poprzez rozwiązania stosowane w środowisku pracy, życiu prywatnym i samopoznaniu.
Za każdym razem poprzez zadawanie pytań realizuje się ten sam cel główny: poszukiwanie rozwiązań, które będą najlepsze dla Klienta i samodzielnie przez niego wybrane.
W rozwoju coachingu możemy wyróżnić trzy główne okresy: do roku 1970, lata 1970–2000 i okres po roku 2000.
Okres do roku 1970 był czasem eksperymentów i zmian.
Do tego czasu część firm i badaczy była zainteresowana tym rodzajem wsparcia rozwojowego, ale nie stosowano w nim systematycznego podejścia.
Od 1970 do 2000 roku pojawiło się systematyczne zainteresowanie.
W tym czasie powstały formalne dziedziny zarówno coachingu, jak i mentoringu. Powstały pierwsze szkoły i uporządkowane modele. Zakładane są stowarzyszenia. Wraz ze wzrostem zainteresowania ze strony biznesu swoją uwagę zwiększają również naukowcy. Jednakże obydwa obszary są traktowane jako odrębne koncepcje.
Od 2000 roku zainteresowanie znacznie wzrosło.
Obie koncepcje są postrzegane jako przydatne zarówno dla siebie samych jak i dla tej drugiej strony. To owocuje kierunkami wspólnych badań. Poszukiwanie jedynej właściwej definicji jest jednak wciąż bardzo trudne. Co więcej, w świecie biznesu, wraz z rozwojem metod zarządzania projektami, pojawiają się takie nowe terminy jak Agile lub Scrum Coach.
Bibliografia:
Oto kluczowe źródła wykorzystane do napisania tego artykułu:
https://en.wikipedia.org/wiki/Coaching
https://radar.brookes.ac.uk/radar/file/1135c2ae-656c-44ba-b78e-56a8c3ccdcfe/1/vol09issue2-editorial.pdf
https://psycnet.apa.org/record/2021-14005-009
https://www.performanceconsultants.com
https://www.emccglobal.org
https://coachingfederation.org
https://www.erickson.edu
https://internationalcoachingcommunity.com/about-icc
https://www.associationforcoaching.com/page/AboutUs
https://instituteofcoaching.org/about/mission-history
https://www.emccglobal.org/about_emcc/gcma
https://www.emccglobal.org/wp-content/uploads/2018/01/GCMA_press_release_12_11_21.pdf
https://www.researchgate.net/publication/31591116_Performance_management
https://radar.brookes.ac.uk/radar/items/b928316e-8a51-410b-90fa-ac2ae4c0c1b7/1/
Ważny dodatek: biografie osób o największym wpływie na historię rozwoju coachingu i zarządzania doradztwem.
Wśród nich warto wyróżnić trzy następujące nazwiska:
W wyżej wymienionych osobnych postach przedstawiamy biografie każdego z nich.
Zobacz powiązane artykuły:
Geneza coachingu – czy to zaczęło się jeszcze przed Chrystusem?
Sokrates – czyżby pierwszy dobry coach na świecie?
Historia coachingu i mentoringu - od starożytności po dzień dzisiejszy, zbiór artykułów
Czym jest mentoring
Czym jest coachingowy styl przywództwa?
To też może Cię zainteresować:
O autorze:
Ryszard Skarbek jest certyfikowanym coachem biznesowym, mentorem i doradcą HR. Posiada ponad 30 lat doświadczeń zawodowych. Wśród nich ponad 22 lata to praca w międzynarodowej i wielokulturowej korporacji obecnej na 6 kontynentach.
Jako coach i mentor Ryszard pracuje głównie z menedżerami średniego i wyższego szczebla oraz właścicielami firm.
Jego główne specjalizacje to przywództwo XXI wieku, komunikacja interpersonalna, samoświadomość, HR, IT oraz Project Management.
Komentarze