Self-coaching nt. poczucia sprawczości. Porozmawiajmy o sprawstwie
- Ryszard Skarbek
- 11 paź 2021
- 5 minut(y) czytania
Zaktualizowano: 31 mar
Wraz z regularną praktyką coachingową moje ucho coraz bardziej się uwrażliwia i coraz lepiej potrafi wychwycić, na pozór niewinne frazy, sformułowania i deklaracje. Poświęćmy dziś chwilę naszemu poczuciu sprawczości i temu jak daje ono znać o sobie poprzez różne sformułowania. To taki mój sposób na to, jak rozpoznać czyjąś sprawczość.
Ciekaw jestem jak się ma Twoja wiara w siebie? I czy uwierzysz, że tak naprawdę niczego nie musisz?
Czym jest poczucie sprawczości?
Te pojęcie, inaczej określane również poczuciem sprawstwa, oznacza umiejętność stawiania czoła wyzwaniom, jakie przynosi nam życie. Wiąże się ono z wewnętrznym przeświadczeniem, że to my jesteśmy odpowiedzialni za swoje życie - nikt inny. Nieunikanie problemów oraz ich skuteczne rozwiązywanie jest źródłem przekonania, że to my mamy wpływ na nasze życie oraz że to my mamy kontrolę nad tym, jaki będzie efekt naszych działań - niezależnie od okoliczności.
Pojęcie sprawczości jest stosunkowo młode. W psychologii pojawiło się ono po raz pierwszy w roku 1977 w artykule pt. "Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change". Autor tego artykułu, kanadyjski psycholog Albert Bandura, po raz pierwszy wymienił w nim tzw. poczucie własnej skuteczności. A dwadzieścia lat później doprecyzował ten termin i zdefiniował go w sposób następujący:
“poczucie własnej skuteczności jest siłą przekonań o możliwości wykonania zadania, które posiada określony stopień trudności”.
Bandura uważa, że mamy realny wpływ na otaczający nas świat, że jesteśmy w stanie antycypować i planować wydarzenia, a motywuje nas do tego przekonanie o własnej skuteczności. A w następnym kroku, kiedy widzimy wymierne efekty swoich działań, jesteśmy w stanie przewidzieć i zaplanować kolejne.
I jak pięknie powiedział polski psycholog, Jacek Walkiewicz, autor wielu popularnych książek motywacyjnych, "grzechem byłoby nie uczestniczyć w swoim życiu".
Ale wiele osób unika wzięcia odpowiedzialności za swoje życie. Łatwiej jest założyć, że niewiele od nas zależy, że "to oni są odpowiedzialni", że "świat jest zły", że "życie jest takie jakie jest". Jeżeli ktoś nosi w sobie przekonania, że jego życiem kieruje los albo “przeznaczenie” oraz uważa, że sam niewiele może, to zawsze znajdzie w świecie zewnętrznym dowody na uzasadnienie tych przekonań. W szczególności znajdzie wymówki, żeby nie rozpoczynać jakichkolwiek działań.
Tak więc z brakiem sprawczości wiąże się prokrastynacja. Ale jak ktoś inny mądrze powiedział:
"Kto chce - szuka sposobu; kto nie chce - szuka wymówek".
Przyjrzyjmy się zatem jak funkcjonujemy na co dzień i jak możemy budować tę cenną zdolność.
Brak poczucia sprawczości - słowo "MUSZĘ" rządzi.
Najpierw zwróćmy uwagę na to, jak często pojawia się w naszych sformułowaniach (a zatem również w naszym myśleniu) niewinne, ale jakże destrukcyjne słowo "muszę".
Muszę to skończyć ...
Muszę to zrobić, bo inaczej ...
Jeszcze tylko muszę to .., a potem to już ...
Muszę już kończyć, bo biegnę na następnego call'a ...
Muszę się bardziej postarać...
Muszę szybko odpowiedzieć na tego mail'a ...
Otóż tak naprawdę NICZEGO NIE MUSISZ. Np. wcale nie musisz:
zgadzać z każdą osobą,
być wyrozumiałym dla osób, które przekraczają Twoje granice,
spieszyć się (to straszna choroba naszych czasów),
pracować w weekendy (nawet jeśli masz nienormowany czas pracy, drogi menadżerze / liderze),
wywierać na sobie presji (żeby dzięki swoim dokonania móc postrzegać siebie, jako osobę wartościową),
zawsze dawać z siebie 120%,
bez przerwy coś robić,
zgadzać się na działania / pomysły, które nie są zgodne z Tobą,
podejmować ryzyka, na które nie jesteś gotowy,
brać udziału w jałowych spotkaniach,
przejmować się tym, co pomyślą o Tobie inni,
udowadniać każdemu swojej racji,
być nieustannie w gotowości do walki lub służby,
pomagać wszystkim, którzy wg Ciebie potrzebują pomocy,
wziąć się w garść (wyobraź sobie tę pięść, która Cię ściska),
zawsze być silnym / silną.
Jak silne jest Twoje poczucie sprawstwa? I czy chcesz budować odpowiedzialność za swoje życie?
W tym momencie, w ramach self-coachingu, chciałbym Ci zaproponować proste coachingowe ćwiczenie.
Praktyczne ćwiczenie.
Poobserwuj proszę siebie przez jeden dzień. Zauważ jak często przyłapiesz się na "MUSZĘ", a jak często na otwarcie i dojrzale zakomunikowanym "CHCIAŁBYM".
Ta jedna, na pozór niewinna, zamiana może przynieść ogromne zmiany w Twoim życiu.
Zapytaj też siebie: jak często świadomie wybieram?
Możesz wybierać nawet wtedy, kiedy nie masz wielkiego wyboru i trzeba coś zrobić (np. poważnie rozchorowało się Twoje dziecko). Na wiele rzeczy w życiu nie mamy wpływu. Wielokrotnie świat zewnętrzny stawia nas w obliczu nieoczekiwanych wydarzeń.
Ale nawet wtedy możesz wybrać: swoją postawę w stosunku do zaistniałej sytuacji.
Jak często więc potrafisz zatrzymać się w swojej głowie i podjąć świadomą decyzję:
wybieram TO, a nie to.
Jeśli zaczniesz świadomie wybierać, pojawi się lub wzmocni poczucie sprawczości. Ono jest BEZCENNE. Tak działa rozwijanie tej kompetencji w praktyce.
Co jest kluczem do przejęcia kontroli nad własnym życiem?
Jednym z najważniejszych kluczy do naszego spełnienia jest umiejętność skupiania naszej uwagi na tym czego CHCEMY. A to z kolei wymaga klarowności w obszarze swoich własnych celów, planów i zamierzeń. Jak również przejrzystości w definicji granic, na których przekraczanie się nie zgadzamy.
Cały proces rozpoczyna się od poznania i zaakceptowania samego siebie. To niełatwa droga. Wymaga odwagi, determinacji i cierpliwości. Ale nagroda, która przychodzi jest warta tego wysiłku. Pojawia się poczucie bezpieczeństwa i rodzi się głęboka motywacja. TWOJA motywacja.
📌 Podsumowanie: Self-coaching poczucia sprawstwa.
Wierzę, że to my stwarzamy nasze życie, że jesteśmy “kowalem własnego losu” i, co najważniejsze, to my jesteśmy za nasze życie odpowiedzialni.
Nikt inny.
Jeżeli potrafimy świadomie przyjąć tę odpowiedzialność (co również oznacza odpowiedzialność za wszelkie “niemiłe” rzeczy, których doświadczyliśmy w przeszłości), to wchodzimy na właściwą drogę wiodącą do odnalezienia swojej jedynej, niepowtarzalnej ścieżki na tym świecie, i w efekcie do osiągnięcia poczucia osobistego spełnienia.
Czy czujesz się odpowiedzialny za swoje życie?
Na ile więc czujesz się właścicielem swojego życia, a na ile masz wrażenie, że dryfujesz lub jesteś targany niepewnością i zmiennością otaczającej Cię rzeczywistości?
Najważniejsze rzeczy do zapamiętania:
Odpowiednio zadane pytania mają w sobie ogromną moc. Zapytaj więc siebie:
Na czym w większości skupiam swoją UWAGĘ? W czym jestem w tej chwili zanurzony? Co mnie pochłania? (np. o czym myślę w pierwszej kolejności, kiedy budzę się rano?)
Czy wiem, czego tak naprawdę CHCĘ?
JAKIE moje POTRZEBY nie są zaspokajane?
W JAKI SPOSÓB mogę osiągnąć to, czego chcę lub to, czego potrzebuję?
DOKĄD mogę przejść z miejsca, w którym jestem? Dokąd chcę przejść?
CO mi to da?
Na pewno nie raz doświadczyłeś sytuacji, w której zmagałeś się z jakimś problemem i, im dłużej zastanawiałeś się nad jego rozwiązaniem, tym trudniej było je znaleźć. Jednakże przerwa, odłożenie sprawy na chwilę, drzemka (bardzo dobry sposób!), spacer (bardzo dobry sposób!) powodowały, ze rozwiązanie przychodziło ni stąd, ni zowąd “samo”.
Right? 🙂
Wielu wielkich ludzi tego świata wpadło na swoje najlepsze pomysły we śnie. Albo tuź po regularnej drzemce. Lub w trakcie długiego samotnego spaceru.
Jeżeli więc chcesz znaleźć odpowiedzi na ważne dla Ciebie pytania - ZATRZYMAJ SIĘ!
Tylko nieruchomy umysł jest czysty.
I pomyśl proszę: to nie czas pędzi, to TY! Czas od zawsze płynie tym samym rytmem. A wielu ludzi pędzi dziś coraz bardziej, nie wiedząc de facto dokąd.
Bo jak pięknie napisała nasza noblista, Wisława Szymborska: "Ludzie głupieją hurtowo i mądrzeją detalicznie".
Ważne pytania od coacha nt. poczucia sprawczości.
Na koniec zabierz proszę ze sobą następujące dwa mocne pytania:
Co wybieram?
Czego bym chciał(a)?
Jeżeli chciałbyś przedyskutować ten temat ze wsparciem dobrego coacha - zapraszamy do rozmowy (kontakt@empowerment-coaching.com).
Zobacz powiązane artykuły:
Asertywność: co to?
Sztuka Asertywności - Poziom Zaawansowany
Czy istnieje test na asertywność?
Jak budować poczucie własnej wartości?
Poczucie wartości osobistej - ile jesteś wart sam dla siebie?
Jak zachowują się toksyczni ludzie?
Komentarze