Znane osoby wysoko wrażliwe. Mity nt. wysoko wrażliwych
Zaktualizowano: 22 wrz
Jak w każdej dziedzinie, również w przypadku wysoko wrażliwych osób WWO (ang. HSP - Highly Sensitive Person) mamy do czynienia z uproszczeniami i mitami. Np. osoby wysoko wrażliwe często uważa się za słabe, kruche, płaczliwe lub wręcz emocjonalnie niestabilne. Równie często kojarzone są z nieśmiałością, nieporadnością i zamknięciem w sobie.
Nie ma to jednak zbyt wiele wspólnego z prawdą. Oczywiście mogą się zdarzać osoby, które tak się zachowują, ale po pierwsze, nie oznacza to od razu, że posiadają osobowość o wysokiej wrażliwości, a po drugie,nawet jeśli należą do populacji WWO, nie oznacza to, że tak zachowują się i reagują wszyscy ludzie z tą osobowością. Równie niesłusznie ten szczególny typ osobowości jest traktowany jako zaburzenie. A to nie ma nic wspólnego z prawdą!
Co ciekawe, wiele z tych osób nie zdaje sobie sprawy ze swojej unikalności. Dopiero przeczytanie książki Elaine N. Aron lub wykonanie opracowanego przez nią testu samooceny, znanego jako '"Skala Osoby Wysoko Wrażliwej" (HSPS), porządkuje ich własny obraz siebie. Test ten zawiera pytania takie jak: 'Czy silne bodźce, takie jak głośne dźwięki czy chaos, łatwo Cię przytłaczają?' lub 'Czy zauważasz i doceniasz subtelne zapachy, smaki, dźwięki lub dzieła sztuki?'
W rzeczywistości osoby wysoko wrażliwe stanowią od 15% do 20% populacji. Jest to wrodzona cecha temperamentu, występująca w równym stopniu u kobiet i mężczyzn, związana ze specyficznym sposobem przetwarzania informacji przez układ nerwowy.
Te cechy, jak wszystko na tym świecie, mają swoje dobre i złe strony. Pytanie więc nie brzmi: "Jak przestać być wrażliwym?", ale "Jak żyć w zgodzie ze sobą?", ucząc się "obsługi własnej" i wykorzystania swoich cech z największą korzyścią dla siebie (i świata).
Jakie są znane osoby wysoko wrażliwe?
Wiele znanych postaci ze świata sztuki, kultury i nauki jest identyfikowanych jako osoby wysoko wrażliwe. Ich głębokie przetwarzanie emocji i świata często jest paliwem dla ich niezwykłej kreatywności, zdolności do wczuwania się w rolę lub tekstów i obrazów pełnych introspekcji i emocjonalnej głębi.
Słynne osoby wysoko wrażliwe to między innymi następujące aktorki i aktorzy:
Nicole Kidman,
Scarlett Johansson,
Glen Close,
Greta Garbo,
Winona Ryder,
Katherine Hepburn,
Jim Carrey,
Heath Ledger,
Steve Martin,
Robin Williams.
Wśród słynnych muzyków do grona tych osób należą:
Elton John,
Celine Dion,
Barbra Streisand,
Alanis Morissette,
Leonard Cohen,
Wolfgang Amadeus Mozart.
Wśród malarzy to przede wszystkim Frida Kahlo.
A najbardziej znaną osobą wysoko wrażliwą i równocześnie chyba najbardziej lubianą była księżna Diana.
Warto również wspomnieć, że sławne osoby wysoko wrażliwe to nie tylko ludzie z dziedziny sztuki i kultury. Należeli do nich również prezydent USA Abraham Lincoln i tacy liderzy jak Martin Luther King, Ralph Waldo Emerson, Eleanor Roosevelt i prawdopodobnie Albert Einstein.
7 mitów na temat osób wysoko wrażliwych. Co mówi o nich psychologia?
Jeżeli nie jesteś pewien, czym tak naprawdę jest osobowość o wysokiej wrażliwości i jakie cechy posiada, zapraszamy do specjalnego felietonu, w którym możliwie kompleksowo i w sposób udokumentowany opisaliśmy temat wysokiej wrażliwości.
W tym miejscu natomiast zajmiemy się mitami nt. osób wysoko wrażliwych. Opowiemy o najczęściej spotykanych nieporozumieniach dotyczących tych osób. Te informacje pochodzą w głównej mierze z książek psycholog Elaine Aron, która wraz z mężem stworzyła pojęcie osoby wysoko wrażliwej i rozpropagowała ten temat na świecie.
Oto 7 najpopularniejszych mitów na temat osób wysoko wrażliwych.
Mit nr 1: wysoka wrażliwość to choroba, zaburzenie i powód do zmartwień.
To nieprawda. Wysoka wrażliwość nie jest ani zaburzeniem, ani chorobą, którą trzeba leczyć. To jeden z wielu odcieni różnorodności osobowości ludzkiej. Ludzie z tą cechą przetwarzają wszystkie informacje na poziomie dużo głębszym niż inni. Mają wysoko rozwiniętą empatię, dzięki czemu są bardziej wyczulone na subtelne sygnały w otaczającym je świecie.
Natomiast, stanowiąc około 15-20% całej populacji, często porównują siebie z niewrażliwą większością i na tej podstawie dochodzą do wniosku, że "nie pasują", a w związku z tym coś jest z nimi nie tak.
Co ważne, "osobniki" wysoko wrażliwe występują nie tylko wśród ludzi, ale również wśród wielu gatunków zwierząt. Odgrywają tam bardzo ważną rolę strażników i zwiadowców, gdyż dużo szybciej,niż inni wyczuwają potencjalne zagrożenia.
Dzięki głębi swojego przetwarzania osoba wysoko wrażliwa dostrzega też piękno, które umyka wielu pozostałym osobom. Potrafi się zachwycać sztuką w każdej postaci, przyrodą, pięknem natury ludzkiej i dzięki temu ma okazję przeżywać dużo więcej pięknych chwil niż inni.
Ponadto, ze względu na fakt, że osobowość o wysokiej wrażliwości jest koncepcją stosunkowo młodą i jeszcze niedostatecznie rozpowszechnioną, wysoka wrażliwość jest często błędnie diagnozowana u dzieci jako wybrane spektrum autyzmu, np. zespół Aspergera. Warto więc dołożyć starań, aby na skutek braku wiedzy lub powierzchownej diagnozy nie skazać dziecka na niezasłużoną stygmę zaburzenia, które tak naprawdę go nie dotyczy.
Co więcej, często same osoby wysoko wrażliwe żyją w przekonaniu, że trzeba coś w nich naprawić, że doskwiera im jakaś choroba. A tak naprawdę noszą w sobie głębokie dary. I jeżeli to zrozumieją, zaakceptują i nauczą się z tych darów korzystać oraz mądrze o siebie dbać, ich życie diametralnie się zmieni.
Coaching osób wysoko wrażliwych lub inna forma psychoedukacji i profesjonalnego wsparcia mogą być tutaj bardzo pomocne. Dzięki lepszemu poznaniu siebie i zaakceptowaniu swojej natury osoby wysoko wrażliwe zaczynają rozkwitać i w pełni wykorzystywać swój głęboki potencjał. Mądry i dobry coach, idealnie sam lub sama będący(a) osobą o wysokiej wrażliwości, może być dla nich nieocenionym wsparciem.
Mit nr 2: osoby wysoko wrażliwe są słabe i kruche.
Jednym z najpopularniejszych mitów dotyczących osób wysoko wrażliwych jest to, że są słabe i kruche. Nie ma to jednak wiele wspólnego z prawdą. Taki osoby potrafią być zdeterminowane i konsekwentne. Z reguły są też pracowite i rzetelne.
Ze względu na wysoki poziom empatii i bogate życie wewnętrzne, wiele osób, które pracują w zawodach mających na celu niesienie pomocy innym ludziom, to właśnie ludzie z WWO.
Pomaganie innym wymaga siły i mądrego dbania o siebie. Poznając siebie dostatecznie dobrze i żyjąc w zgodzie ze swoją naturą i swoimi potrzebami, osoby wysoko wrażliwe mogą korzystać ze swojej siły i wolności oraz cieszyć się osiągnięciami i sukcesami z równym powodzeniem jak pozostali niewysokowrażliwi ludzie.
Mit nr 3: osoba wysoko wrażliwa jest nieśmiała i wycofana.
Nie jest prawdą, że nieśmiałość leży u podstaw wysokiej wrażliwości. Ujmijmy to inaczej: nieśmiałość nie jest cechą wspólną dla wszystkich osób z tej grupy. Nie jest też prawdą, że introwertyzm jest taką cechą wspólną (o czym piszemy poniżej w osobnym punkcie).
Tak naprawdę wysoko wrażliwi ludzie mogą wspaniale odnajdywać się w roli empatycznych liderów, przewodników dla innych osób, w zawodach wymagających strategicznego myślenia lub kreatywności i wyznaczania nowych kierunków. W szczególności osoba wysoko wrażliwa może stać się wspaniałym coachem i nieść profesjonalne wsparcie i pomoc innym ludziom.
Dużo zależy od tego, czym oprócz wysokiej wrażliwości dana osoba jeszcze dysponuje, jaką ma historię i w jakim środowisku przebywa obecnie. Często najważniejszą przeszkodą w wykorzystaniu dużego potencjału, którym osoba WWO dysponuje, są przekonania na swój temat i toksyczne środowisko, z którego nie potrafi się uwolnić.
Ze względu na fakt, że taka osoba wyczuwa różne subtelności, widzi i słyszy dużo więcej niż inni oraz potrafi myśleć głęboko i kompleksowo, może być narażona na syndrom wysokiego maku (o którym piszemy w innym dedykowanym felietonie) i z tego powodu wycofuje się i powoli usycha.
Zobacz, czym są: syndrom gotującej się żaby, syndrom wysokiego maku i efekt Pollyanny.
Mit nr 4: tylko introwertyk może być osobą wysoko wrażliwą.
Kluczową różnicą jest źródło energii: introwertycy "ładują baterie" w samotności, podczas gdy ekstrawertycy czerpią energię z interakcji społecznych. Wysoka wrażliwość dotyczy natomiast głębokości przetwarzania bodźców. Dlatego osoba wysoko wrażliwa może być ekstrawertykiem, który uwielbia spotkania z ludźmi, ale jednocześnie potrzebuje czasu na regenerację po intensywnej stymulacji.
Dlatego pomimo tej wspólnej potrzeby odpoczynku, która łączy wysoko wrażliwe osoby z introwertykami, nie oznacza to, że wszyscy introwertycy to WWO (i odwrotnie). Psycholożka Elaine Aron przeprowadziła badania naukowe, które potwierdziły, że około 30% osób wrażliwych to ekstrawertycy.
Ekstrawertyczne WWO stają przed szczególnym wyzwaniem i muszą nauczyć się dobrze wsłuchiwać się w siebie. Szczególnie muszą zadbać o równowagę między czasem spędzanym z innymi a czasem niezbędnym do regeneracji. Tak, by z jednej strony zaspokajać potrzebę kontaktów międzyludzkich i czerpać z nich pozytywną energię, a z drugiej unikać nadmiaru bodźców.
Przykładowo, może to oznaczać, że spotkanie w wąskim gronie przyjaciół w cichej, klimatycznej kawiarence będzie przyjemne, ale już spotkanie w zatłoczonym klubie z głośną muzyką będzie udręką ze względu na zbyt dużą stymulację.
Mit nr 5: wysoko wrażliwe osoby to głównie kobiety.
Jeżeli spojrzymy na wciąż obowiązujące stereotypy, wrażliwość jest uznawana za domenę kobiet. Chłopaki nie płaczą, mężczyzna musi być silny, twardym trzeba być - nie miętkim... itd. itp.
Po pierwsze warto jeszcze raz przypomnieć, że bycie wrażliwym, to nie to samo, co bycie słabym. Po drugie, i w tym przypadku najważniejsze, wysoka wrażliwość nie zależy od płci. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni mogą mieć wysoko wrażliwą osobowość.
Póki co nie są znane żadne badania, które potwierdziłyby, że wysoka wrażliwość występuje częściej u kobiet.
Natomiast ze względów kulturowych wysoko wrażliwi mężczyźni mogą negować samych siebie i wręcz starać się ukrywać swoją cechę. Lub zagłuszać ją mocnymi używkami.
Statystyki wyraźnie pokazują, że kobiety wciąż stanowią większość klientów zgłaszających się po pomoc do psychoterapeutów, psychologów, coachów lub innych form wsparcia niefarmakologicznego. Ale nie wynika to z tego, że kobiety bardziej tego wsparcia potrzebują, ale z faktu, że częściej potrafią się przyznać same przed sobą, że takie wsparcie jest im potrzebne.
Mit nr 6: osobom wysoko wrażliwym trudno jest stworzyć udany związek.
Wrażliwiec w związku nie jest problemem samym w sobie. Każdy związek to relacja dwóch osób o unikalnej osobowości, historii, systemie wartości, przekonaniach, potrzebach i poziomie samoświadomości. Ponadto w przypadku związków pomiędzy osobami różnych narodowości ważnym czynnikiem jest również kultura i mentalność narodowa, w których się wychowali.
Związki bywają wyzwaniem zarówno dla osób wysoko wrażliwych, jak i niewysokowrażliwych.
Głównym problemem w stworzeniu udanego związku jest nie tyle to, czy jesteśmy osobą wysoko wrażliwą, ile to, czy znamy i w pełni akceptujemy siebie i czy potrafimy zaakceptować drugą osobę taką, jaka jest.
Niezwykle istotnym elementem jest również dojrzała komunikacja, w szczególności słuchanie, komunikowanie swoich potrzeb i granic oraz rozwiązywanie konfliktów, które niewątpliwie się pojawią. Ponadto osobną rzeczą jest stworzyć udany związek, a osobną go utrzymać i rozwijać. Relacje w świecie wysoko wrażliwych podlegają tym samym prawom.
Każdy z nas się zmienia; zmieniają się okoliczności zewnętrzne, na które często nie mamy wpływu. Dlatego ważne są zdolność i chęć do pracy nad sobą i nad swoim związkiem.
Przeszkodą, na jaką może napotkać WWO w związku, jest brak zrozumienia i akceptacji samego/samej siebie i nieumiejętność zaspokajania potrzeb wynikających z cech swojej osobowości (w przypadku osób wysoko wrażliwych, np. związanych z unikaniem przestymulowania). Ale dokładnie takie same przeszkody napotykają osoby niewysokowrażliwe.
Tak więc wysoka wrażliwość sama w sobie nie jest przeszkodą w stworzeniu udanego związku.
Mit nr 7: psychoterapia jest koniecznością dla wrażliwych ludzi.
Wysoka wrażliwość jest cechą wrodzoną związaną ze specyfiką układu nerwowego. I jeszcze raz należy podkreślić - nie jest zaburzeniem, które trzeba leczyć. To nie jest choroba!
Co więcej, różnice kulturowe mają duże znaczenie w postrzeganiu wysokiej wrażliwości. Osoby wysoko wrażliwe są wysoko cenione w społeczeństwach, które preferują powściągliwe, wyważone zachowanie, takich jak np. Chiny, Japonia czy Szwecja. Natomiast kultury konkurencyjne, takie jak np. kraje anglo-amerykańskie, stawiają przed nimi wyzwania.
Natomiast kluczowym elementem jest to, jak dzieci o wysokiej wrażliwości były traktowane w dzieciństwie i jakie przekonania na swój temat w związku z tym "kupiły". Często bowiem brak świadomości rodziców lub nauczycieli powoduje, że takie dzieci przesiąkają poczuciem niskiej wartości i wchodzą w świat dorosły z przekonaniem, że są wadliwe lub bezużyteczne.
Dlatego też psychoterapia może być przydatna wszystkim osobom wysoko wrażliwym, które nie rozumieją i nie akceptują siebie. Takie wsparcie ma na celu nie tyle wyleczenie ich z wysokiej wrażliwości, ile uświadomienie sobie własnej unikalności, pozbycie się ograniczających przekonań, nauczenie się "samoobsługi" i samoregulacji oraz rozpoczęcie życia w zgodzie ze swoją prawdą.
To sprawia, że osoby wysoko wrażliwe zaczynają w pełni wykorzystywać swój potencjał i głębokie dary, którymi zostały obdarzone.
Coaching osób wrażliwych może być również bardzo dobrym rozwiązaniem. Zwłaszcza dla osób, które już przepracowały ewentualne traumy ze swojej przeszłości. Mądre i empatyczne wsparcie coacha będzie stanowić wysoko cenioną metodę rozwoju osobistego. Nie tylko w dziedzinie zawodowej.
Ze względu na głębię swojego przetwarzania tacy ludzie są w naturalny sposób zainteresowani zgłębianiem natury ludzkiej, poszukiwaniem sensu życia lub tematami duchowymi. Możliwość rozmowy z coachem, prowadzonej w bezpiecznej, nieoceniającej, wręcz intymnej atmosferze, stanowi dla tych osób bardzo atrakcyjną alternatywę.
Jak żyć w zgodzie ze swoją wrażliwością? Praktyczne wskazówki.
Zrozumienie i akceptacja wysokiej wrażliwości to pierwszy krok. Drugim jest wdrożenie strategii, które pozwalają nie tylko unikać przestymulowania, ale także czerpać z tej cechy siłę. Oto kilka kluczowych obszarów:
Zarządzanie energią: naucz się rozpoznawać wczesne sygnały przestymulowania (np. irytacja, zmęczenie) i planuj regularne przerwy na regenerację w cichym miejscu.
Ustalanie granic: asertywne komunikowanie swoich potrzeb, np. konieczności wcześniejszego wyjścia z głośnego spotkania, jest kluczowe dla ochrony Twojego układu nerwowego.
Tworzenie wspierającego otoczenia: zadbaj o to, by Twoje mieszkanie i miejsce pracy były "przyjazne sensorycznie" – zredukuj bałagan, używaj łagodnego oświetlenia i otaczaj się naturą.
Głębokie relacje: skup się na budowaniu kilku głębokich, autentycznych relacji zamiast utrzymywania wielu powierzchownych znajomości. WWO rozkwitają w atmosferze zaufania i zrozumienia.
Ponieważ sam jestem WWO, też przeszedłem tę drogę (i dalej nią idę). Jednym z przykładów mojego zarządzania energią i ustalania granic był temat uczestniczenia w kolacjach biznesowych w ramach mojej wieloletniej pracy w dużej korporacji. W kulturze tej firmy, dla osób na wysokim stanowisku menedżerskim, uczestniczenie w takich kolacjach było na porządku dziennym.
Podczas gdy inni świetnie się bawili, ja czułem zmęczenie. Po całym dniu pracy byłem już przestymulowany i najbardziej potrzebowałem ciszy i samotności. Dlatego w pewnym momencie otwarcie wyjaśniłem to swojemu szefowi. On potrafił to zrozumieć i dał mi wolną rękę w decydowaniu, w której kolacji wezmę udział.
Wysoka wrażliwość u dzieci (WWD).
Wysoka wrażliwość jest cechą wrodzoną, dlatego objawia się już w dzieciństwie. Wysoko Wrażliwe Dzieci (WWD) często są postrzegane jako "nieśmiałe" lub "trudne", podczas gdy w rzeczywistości głębiej przetwarzają otaczający je świat.
Kluczowe w ich wychowaniu są zrozumienie i wsparcie. Ważne jest, aby unikać zawstydzania dziecka z powodu jego wrażliwości, stosować mądrą, spokojną dyscyplinę zamiast surowych kar oraz nie zmuszać go do udziału w nadmiernie stymulujących sytuacjach, takich jak głośne imprezy czy rywalizacyjne sporty zespołowe, jeśli sprawiają mu one dyskomfort.
Zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa i akceptacji pozwala mu rozwijać swoje unikalne dary, takie jak empatia, kreatywność i głęboka intuicja.
📌 Na koniec najważniejszy wniosek nt. cechy wysokiej wrażliwości.
W podsumowaniu warto jeszcze raz przypomnieć:
Nie chodzi o to, aby zaprzeczać swej wrażliwości, ale o to, jak zrozumieć i zaakceptować swoją wyjątkową osobowość.
Trzeba rozpoznać swoje potrzeby i żyć w pełnej zgodzie ze swoją naturą.
Takie podejście poprowadzi Cię do spełnionego życia i wykorzystania talentów, którymi niewątpliwie dysponujesz.
Zobacz powiązane artykuły:
Wysoko wrażliwi: książka, którą warto przeczytać.
Tom Falkenstein i książka o wrażliwych mężczyznach.
Chcesz być lepszym liderem - uruchom wrażliwość.
Neuroróżnorodność - poznaj nowe spojrzenie na spektrum autyzmu.
Holistyczne podejście do człowieka: ciało, umysł, serce i dusza w jednym
To też może Cię zainteresować:
Co neuronauka mówi o budowaniu zaufania?
Czym jest overthinking?
Poznaj 16 typów osobowości.
Cytaty o wrażliwości i odwadze.
O autorze:
Ryszard Skarbek jest certyfikowanym coachem biznesowym, mentorem i doradcą HR. Posiada ponad 30 lat doświadczeń zawodowych. Wśród nich ponad 22 lata to praca w międzynarodowej i wielokulturowej korporacji obecnej na 6 kontynentach świata.
Jako coach i mentor Ryszard pracuje głównie z menedżerami średniego i wyższego szczebla oraz właścicielami firm.
Jego główne specjalizacje to przywództwo XXI wieku, komunikacja interpersonalna, samoświadomość, HR, IT oraz Project Management.
Komentarze