Konfucjusz: cytaty, biografia i nauczanie chińskiego filozofa

Konfucjusz (551-479 p.n.e.) pozostaje jednym z najważniejszych filozofów w historii całego świata, a także jednym z tych, którzy wywarli największy wpływ na myśl zachodnią, w szczególności na chrześcijaństwo. Jego nauka zmieniła na zawsze rozumienie roli jednostki w społeczeństwie.

Chociaż sam Konfucjusz nie pozostawił po sobie pism, jego nauki zostały skrupulatnie spisane i zredagowane przez jego uczniów i ich następców. Zbiory te, znane jako Pięcioksiąg i Czteroksiąg konfucjański, stały się fundamentem systemu filozoficzno-etycznego zwanego konfucjanizmem, który przez wieki kształtował chińską cywilizację.

Ta krótka biografia pozwoli nam zrozumieć, kim był Konfucjusz i jak duży był jego wpływ na rozwój cywilizacji. Podamy też najsłynniejsze cytaty Konfucjusza. Kilka z nich do dziś należy do najczęściej cytowanych złotych myśli.

Krótka biografia Konfucjusza (ch. Kong Fu-tzu) .

Konfucjusz urodził się w roku 551 p.n.e. w małej chińskiej wiosce w powiecie Lu, obecnie w prowincji Shandong (lub inaczej Shan-tong). Ten chiński filozof był niewątpliwie jedną z tych osobowości, które co jakiś czas pojawiają się na świecie i odciskają na nim jedyne w swoim rodzaju piękno. O jego wielkości świadczą nie tylko jego nauki, ale także własne życie.

Wczesne lata.

Był dzieckiem z drugiego małżeństwa swojego ojca z rodu Kong, który w chwili narodzin syna miał już ponad 60 lat i zmarł, gdy Konfucjusz miał 3 lata. Wychowywała go samotnie matka.

Ojciec Konfucjusza miał już dziewięć córek z pierwszego małżeństwa, ale nie chciał umrzeć, nie posiadając syna. Zawarł więc umowę z biednym wdowcem, który oddał mu swoją najmłodszą córkę. Przyszła matka Konfucjusza miała wtedy zaledwie 13 lat.

Ród ojca należał do bardzo szlachetnej, choć zubożałej linii. Jego przodkami byli przyrodni brat ostatniego cesarza z dynastii Shang oraz krewny, który był księciem Szung.

Jednakże kontrowersyjny charakter drugiego małżeństwa ojca skazał zarówno przyszłego filozofa, jak i jego matkę na życie w odcięciu od rodziny. Śmierć ojca pozostawiła matkę w ogromnych kłopotach finansowych. Udało jej się jednak zapewnić chłopcu doskonałe wykształcenie, w czym na pewno pomógł fakt, że już od najmłodszych lat wykazywał ogromną chęć do nauki.

Podobno od najmłodszych lat Konfucjusz był wielkim miłośnikiem książek i już w bardzo młodym wieku potrafił celebrować złożone rytuały tamtych czasów. Mówi się też, że nie był szczególnie przystojny, bo miał dość dużą głowę.

Mając 15 lat, podjął naukę, którą sam opłacał wytężoną pracą. Posiadając początkowo jedynie umiejętność strzelania z łuku, był nadzorcą stada owiec i wołów.

Znaczenie imienia i nazwiska.

Pierwotne nazwisko Konfucjusza brzmiało Kong Fu-tzu (co oznaczało „Mistrz Kong”), a po łacinie znaczyło „Konfucjusz”.

Na imię miał Qiu (丘), czyli „pagórek”, prawdopodobnie z powodu wypukłego czoła, według wierzeń Chińczyków, znamionującego inteligencję. Zwany był też Zhongni (仲尼). Dzieciństwo spędził w Qufu pod Yanzhou, gdzie od małego fizyczną pracą musiał zarabiać na siebie i swoją matkę.

Wczesna dorosłość i pierwsza ucieczka z państwa Lu.

W wieku 19 lat Konfucjusz ożenił się i rozpoczął pracę w administracji państwa Lu, początkowo na niższych stanowiskach, takich jak nadzorca spichlerzy i pól. Jego wiedza i prawość szybko przyniosły mu uznanie. Po krótkim pobycie w sąsiednim państwie Qi wrócił do Lu, gdzie jego wpływy wzrosły, a on sam stał się bliskim doradcą władcy.

Naprawianie państwa rozpoczął od reformy uciążliwego systemu podatkowego (był zwolennikiem niskich podatków). Domagał się powierzenia przywództwa „ludziom szlachetnym i uczonym”, bez względu na ich pochodzenie.

Lata średnie i druga ucieczka z Lu.

U szczytu swojej kariery politycznej, około 501 r. p.n.e., Konfucjusz został mianowany ministrem sprawiedliwości (大司寇, Dà Sīkòu). W tej roli dążył do wzmocnienia władzy centralnej i osłabienia potężnych rodów arystokratycznych.

Jego najśmielszą reformą była próba zburzenia fortyfikacji miejskich należących do trzech najbardziej wpływowych rodzin. Inicjatywa ta spotkała się z gwałtownym oporem i doprowadziła do buntu, który zmusił Konfucjusza do opuszczenia ojczyzny w 497 r. p.n.e.

Rozpoczął w ten sposób trwającą blisko 14 lat wędrówkę po różnych chińskich państwach tamtych czasów. W towarzystwie najwierniejszych uczniów poszukiwał władcy, który zechciałby wdrożyć jego idee w życie. Mimo że nigdzie nie zagrzał miejsca na dłużej i często doświadczał biedy, okres ten był kluczowy dla rozwoju i krystalizacji jego myśli filozoficznej.

Drugi powrót do Lu, ostatnie lata i śmierć.

W 483 p.n.e. ponownie wrócił do Lu i zadowolił się stanowiskiem nauczyciela. Prawdopodobnie nie zgromadził za życia wielu uczniów, choć niektóre źródła konfucjańskie wyolbrzymiają ich liczbę nawet do 3 000.

Konfucjusz zmarł w 479 p.n.e. Ten wielki chiński filozof został pochowany w Qufu, gdzie do dziś znajduje się jego grób. Rośnie tam las pokrywający obszar o średnicy ponad 8 kilometrów, który według legendy wyrósł z kilku drzew zasadzonych przez uczniów Konfucjusza w hołdzie jego pamięci i wpływowi, jaki wywarł na chińską kulturę.

Gdy umarł, uczniowie opłakiwali go przez 3 lata, a najwierniejszy z nich, Zigong, spędził na grobie mistrza 6 lat, powtarzając:

„Od początku ludzkości aż do dziś nie było człowieka równego Konfucjuszowi.”

Niewiele wiadomo o synu Konfucjusza. Z kolei jego wnuk był jedną ze znaczących postaci konfucjanizmu. Nazywał się Kong Ji.

Jakie są główne zasady konfucjanizmu?

Głównym celem myśli Konfucjusza było osiągnięcie harmonii społecznej i stabilności państwa poprzez moralne doskonalenie jednostki. Filozofia ta opiera się na kilku kluczowych koncepcjach:

• Humanitarność (仁, rén): Najwyższa cnota, oznaczająca życzliwość, empatię i troskę o innych. To z niej wypływa słynna "złota reguła": "Nie czyń innym, czego dla siebie nie pragniesz".

• Rytuał/Poprawność (禮, lǐ): Zbiór norm, obyczajów i ceremonii regulujących wszystkie aspekty życia społecznego. Przestrzeganie 'lǐ' zapewnia porządek i harmonię w relacjach międzyludzkich.

• Sprawiedliwość/Prawość (義, yì): Moralny obowiązek postępowania w sposób właściwy i słuszny, bez względu na osobiste korzyści.

• Mądrość (智, zhì): Zdolność do moralnej oceny sytuacji i podejmowania właściwych decyzji.

• Lojalność/Wierność (信, xìn): Uczciwość i dotrzymywanie słowa, fundament zaufania w społeczeństwie.

Te cnoty realizują się w ramach pięciu fundamentalnych relacji społecznych (五倫, wǔlún), z których każda oparta jest na wzajemnych obowiązkach: między władcą a poddanym, ojcem a synem, mężem a żoną, starszym a młodszym bratem oraz między przyjaciółmi.

Według niego moralność jednostki i podstawowa rola rodziny są fundamentem i gwarantem stabilności całego państwa. Dużą rolę w kształtowaniu ładu społecznego odgrywa również wykształcenie, obejmujące nie tylko umysł, ale także serce i ducha.

Nauka Konfucjusza to system, który podkreślał znaczenie ciężkiej pracy, lojalności, poświęcenia, uczenia się i porządku społecznego.

Jego przemyślenia były niezwykle uniwersalne, a jego nauczanie zyskało całkowicie ponadczasowe znaczenie. Wypracował on szereg wartości w życiu człowieka, które według niego były niezbędne do sprawnego funkcjonowania całego społeczeństwa.

Jak nauczanie Konfucjusza wpłynęło na społeczeństwo chińskie?

Znaczenie Konfucjusza dla Chin było przeogromne. Chińska kultura zmieniła się nieodwracalnie pod wpływem jego koncepcji.

Bardzo często nauczał on o człowieku ren (humanitarnym), który posiada wiele cnót. Wtedy można rozumieć humanitarność jako cnotę doskonałą. A w codziennej praktyce humanitarności musi się odzwierciedlać troska o innych. To do niego należy sławne powiedzenie:

"Nie czyń innym, czego dla siebie nie pragniesz" ("Dialogi" XII, 2)

Z idei prawości i praworządności Konfucjusz wyprowadził zasadę działania bez nagrody, ponieważ każdy człowiek ma obowiązki, które musi wypełniać.

Wartość wynikająca z działań nie leży w efekcie, lecz w podjętym wewnętrznym wysiłku. Należy działać, wypełniając obowiązki, a efekty powierzyć woli Niebios, losowi, przeznaczeniu (ming).

Na czym polegało zrozumienie "ming"?

Zrozumieć "ming" znaczy rozumieć nieuniknioność świata i w związku z tym nie zwracać uwagi na zewnętrzne porażki lub powodzenia, a działać i wypełniać swoje obowiązki. Efektem takiego działania jest szczęście, ponieważ jesteśmy wolni od niepokoju o powodzenie naszych działań i lęku przed porażką.

Czy konfucjanizm był religią?

Konfucjanizm w pierwotnej wersji nie był religią, lecz systemem etycznym, nauką o tym, jak być dobrym, społecznie wartościowym człowiekiem.

Sam Konfucjusz podejrzliwie odnosił się do religii, gdyż widział w niej niebezpieczny zabobon. Gdy był bliski śmierci, nie pozwolił, by się za niego modlono. Urzekał ludzi swą uczciwością, prawością i nauczycielskim entuzjazmem.

Twierdził, że zmysł moralny u człowieka jest odpowiednikiem kosmicznego porządku natury. W swej nauce w ogóle nie odwoływał się do sił nadprzyrodzonych.

Jako jedyny z twórców wielkich doktryn nie twierdził, że pochodzi ona z jakiegokolwiek boskiego źródła ani z natchnienia niedostępnego dla innych ludzi.

Był tradycjonalistą stojącym na straży szeroko pojętej tradycji. Nauczał nienagannych manier i użyteczności dla państwa i społeczeństwa.

Uważał, iż z każdej nazwy wynika coś, co tworzy istotę rzeczy, do której dana nazwa się odnosi. Rzeczy więc powinny pozostawać w zgodzie z tą idealną istotą. Czyli rzeczywistość powinna odpowiadać nazwie ją określającej. Z każdej nazwy określającej stosunki społeczne wynikają konkretne obowiązki i odpowiedzialność. Władca, minister, ojciec i syn — osoby noszące te nazwy — muszą spełniać obowiązki wynikające z danej nazwy.

Pośmiertny kult i ewolucja statusu.

Chociaż za życia Konfucjusz nie doczekał się pełnego uznania, po jego śmierci jego status rósł z każdą kolejną dynastią, a konfucjanizm stał się oficjalną ideologią państwową za czasów dynastii Han (II w. n.e.). Proces deifikacji i instytucjonalizacji jego kultu można przedstawić w następujących etapach:

• Dynastia Han (II w. n.e.): Konfucjanizm staje się ideologią państwową. Konfucjusz otrzymuje tytuł "Największego Mędrca-Nauczyciela".

• 555 r.: Cesarski dekret nakazuje budowę świątyń Konfucjusza w każdej prefekturze.

• 637 r.: Wizerunki filozofa zaczynają być umieszczane w szkołach.

• Dynastia Tang: Do jego tytułów dodano 'Najwyższego Mistrza' (665 r.) i honorowy tytuł królewski (739 r.).

• 1013 r.: Otrzymuje tytuł "Pierwszego Świętego".

• Dynastia Song: Nadano mu honorowy tytuł cesarski (1048 r.).

• Dynastie Yuan i Ming: Zostaje ogłoszony "Wielkim Nauczycielem Narodu" oraz "Najdoskonalszym, Najprzenikliwszym, Najcnotliwszym Nauczycielem".

Przez tysiąc lat chińscy uczniowie na początku każdego ranka podnosili ręce, okazując tym szacunek Konfucjuszowi. A dzieci recytowały sentencje Konfucjusza, dopóki nie zapisały się w ich pamięci. To pokazuje, jak wielkie było jego znaczenie dla rozwoju chińskiej kultury i tożsamości.

To ironia losu, że myśliciel, który nie był zwolennikiem religii ani jakiegokolwiek kultu, sam stał się jego obiektem — i to jeszcze w sposób zinstytucjonalizowany.

Czy w historii cywilizacji znajdziemy podobne przykłady, gdy oryginalne idee myślicieli zostały pośmiertnie przekształcone w kult lub religię?

W historii naszej cywilizacji znajdziemy kilka takich uderzających przypadków. Wśród nich najbardziej znanym jest Budda i rozwój buddyzmu po jego śmierci. Podobnie było z chińskim filozofem Laozi (Lao Tzu) i późniejszym powstaniem taoizmu religijnego.

Do mniej znanych należą historie myśli i kultu przedstawicieli świata Zachodu:

Epikur był greckim filozofem z IV/III w. p.n.e., twórcą epikureizmu. Nauczał materializmu, odrzucał nieśmiertelność duszy, życie pozagrobowe oraz jakikolwiek wpływ bogów na los człowieka. Po jego śmierci uczniowie stworzyli zorganizowane wspólnoty, które funkcjonowały niemal jak sekty religijne. Jego posągom składano drobne ofiary, a jego pisma traktowano jak święte, natchnione teksty. Rocznica jego urodzin stała się świętem liturgicznym, a on sam był czczony jako „zbawca”, który wyzwolił ludzkość od lęku przed bogami.

Wolter był XVIII-wiecznym pisarzem francuskim oraz zaciekłym krytykiem Kościoła katolickiego i zorganizowanej religii (deistą). Współczesny mu Jean-Jacques Rousseau głosił powrót do natury i religię serca, odrzucając dogmaty. Podczas Rewolucji Francuskiej radykalni jakobini pod wodzą Robespierre'a stworzyli Kult Istoty Najwyższej oraz Kult Rozumu. Tradycyjne kościoły zamieniano w „Świątynie Rozumu”. Ciała Woltera i Rousseau uroczyście przeniesiono do paryskiego Panteonu, a ich popiersia stały się świeckimi relikwiami, przed którymi rewolucjoniści odprawiali pseudoliturgiczne rytuały państwowe.

Auguste Comte był XIX-wiecznym francuskim filozofem, twórcą pozytywizmu i socjologii. Był zdeklarowanym ateistą, który uważał religie teistyczne za przestarzały, „teologiczny” etap rozwoju ludzkości. Pod koniec życia Comte uznał, że społeczeństwo potrzebuje spoiwa emocjonalnego i założył Religię Ludzkości (Religion de l'Humanité). Choć system nie miał Boga (czczono samą Ludzkość jako „Wielką Istotę”), jego struktura była kalką katolicyzmu. W Brazylii i Francji do dziś istnieją świątynie tego kultu.

Jaki jest wpływ konfucjańskiego nauczania na współczesną kulturę pracy?

Zasady konfucjańskie do dziś kształtują relacje społeczne, zwłaszcza w środowisku zawodowym w krajach Azji Wschodniej. Nacisk na hierarchię, lojalność wobec przełożonych i harmonię w grupie przekłada się na specyficzną kulturę pracy.

Deferencja wobec autorytetu i priorytet dobra zespołu nad indywidualnymi ambicjami często manifestują się w postaci długich godzin pracy i unikania otwartej konfrontacji, co jest bezpośrednim echem konfucjańskiego porządku społecznego.

Pracując przez wiele lat w międzynarodowej korporacji, miałem okazję doświadczyć tego osobiście. Brak zrozumienia różnic kulturowych może być powodem wielu nieporozumień i frustracji. Przedstawiciele świata zachodniego, zorientowani na cel, działanie i jednostkę, postrzegają zachowanie mieszkańców Azji jako niezrozumiałe, opóźniające lub wręcz fałszywe.

Ale kiedy zrozumieją, że oczekiwanie od podwładnego Azjaty szczerego, konstruktywnego feedbacku kłóci się z fundamentalną kulturową zasadą szacunku dla hierarchii, a w międzynarodowej pracy zespołowej "jak" jest ważniejsze od "kto", "co" i "kiedy" - współpraca nabiera zupełnie innego wymiaru.

I tak, jak w słynnym powiedzeniu "Kultura zjada strategię na śniadanie" tak w kontekście pracy w wielokulturowym środowisku można powiedzieć, że:

"Chęć zrozumienia różnic kulturowych i świadoma komunikacja interpersonalna są ważniejsze niż zorientowanie na cel i paradoksalnie pomagają w szybszym i łatwiejszym osiągnięciu celu biznesowego."

Czym są Czteroksiąg i Pięcioksiąg konfucjański?

Kanon konfucjański, stanowiący fundament myśli chińskiej przez ponad dwa tysiąclecia, dzieli się na dwie główne części: Pięcioksiąg (Wǔjīng) i Czteroksiąg (Sìshū). Do 1905 roku ich znajomość była podstawą egzaminów cesarskich dla urzędników państwowych.

Pięcioksiąg konfucjański (五經, Wǔjīng) to zbiór tekstów zredagowanych lub skompilowanych przez Konfucjusza, stanowiących trzon klasycznego wykształcenia:

• Księga Przemian (易經, Yìjīng): Starożytny tekst wróżbiarski z filozoficznymi komentarzami.

• Księga Pieśni (詩經, Shījīng): Zbiór 305 wierszy i pieśni ludowych z okresu Zachodniej dynastii Zhou.

• Księga Dokumentów (書經, Shūjīng): Zbiór dokumentów i mów przypisywanych wczesnym władcom chińskim.

• Księga Rytuałów (禮記, Lǐjì): Opis starożytnych rytuałów, ceremonii i form społecznych.

• Kronika Wiosen i Jesieni (春秋, Chūnqiū): Kronika historyczna państwa Lu, ojczyzny Konfucjusza, obejmująca lata 722–481 p.n.e.

Czteroksiąg konfucjański (四書, Sìshū) został zestawiony w XII wieku przez neokonfucjańskiego filozofa Zhu Xi. Ten zbiór stanowi wprowadzenie do myśli konfucjańskiej:

• Wielka Nauka (大學, Dàxué): Krótki tekst koncentrujący się na edukacji, samodoskonaleniu i porządku w państwie.

• Doktryna Środka (中庸, Zhōngyōng): Rozdział z Księgi Rytuałów, omawiający ideę umiaru i równowagi jako drogę do doskonałości.

• Dialogi konfucjańskie (論語, Lúnyǔ): Najważniejsze źródło myśli Konfucjusza, zawierające zbiór jego aforyzmów i rozmów z uczniami.

• Księga Mencjusza (孟子, Mèngzǐ): Zbiór rozmów i nauk Mencjusza, jednego z najważniejszych kontynuatorów myśli Konfucjusza.

Ciekawostki nt. Konfucjusza.

Poznaj ciekawostki, które pokazują niezwykły wpływ Konfucjusza na kolejne pokolenia – nie tylko w Chinach.

1. Wpływ był tak wielki, że odzwierciedlił się również w chińskiej kuchni. Nie jest przypadkiem, że potrawy te są sporządzane zgodnie z zasadą równowagi pięciu smaków, a z ich jedzeniem wiążą się określona etykieta oraz filozofia.

   
   

2. Kuchnia chińska jest najbardziej różnorodna i zaskakująca na świecie. Podstawowymi smakami są: słodki, słony, kwaśny, gorzki i ostry. A w każdej prawdziwej chińskiej potrawie z pewnością znajdziesz połączenie tych pięciu smaków.
   

3. Według rządu Chin obecnie na świecie żyje ponad 2 mln jego potomków. Tylko w prowincji Shandong, na wschodzie Chin, z której pochodził Konfucjusz, ponad 2 mln osób nazywa się Kong, co – według Komitetu Gromadzenia Danych o Genealogii Konfucjusza – jest gwarancją, że są jego potomkami.

   
   

4. Najnowsze dane genealogiczne są wynikiem 10-letnich prac. Deyong, który założył komitet i jest potomkiem filozofa w 77. pokoleniu, oświadczył, że "Jest to najpełniejsze i najbardziej systematyczne zestawienie genealogii Konfucjusza”. Pierwsze zestawienie opracowano w 1937 roku i obejmowało 600 tysięcy potomków płci męskiej. Obecnie uwzględnia także kobiety oraz Chińczyków mieszkających za granicą.
   

5. Reżim Chin utworzył Pokojową Nagrodę Konfucjusza, która jest odpowiednikiem światowej Pokojowej Nagrody Nobla. Wśród laureatów tej chińskiej nagrody są takie "pokojowe indywidualności" jak Władimir Putin (2010) i Fidel Castro (2014). Wielki filozof chyba nie byłby z tego zadowolony…
   

6. We wstępie do tego artykułu wspomnieliśmy o wpływie Konfucjusza na chrześcijaństwo. Należałoby jednak powiedzieć o znaczącym wpływie na cały humanizm.

   
   

7. Ostatnia ciekawostka, którą chcemy się podzielić, dotyczy sławnego powiedzenia: "Nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe." Być może uważasz, że pochodzi ona z chrześcijaństwa, a nawet przypisałbyś ją Jezusowi. Otóż w żadnej z Ewangelii nie znajdziesz dokładnie takich słów wypowiedzianych przez Jezusa. Kto zatem powiedział: "Nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe?" Otóż zrobił to Konfucjusz (już pięć wieków przed Chrystusem) i są to wcześniej wspomniane słowa: "Nie czyń innym, czego dla siebie nie pragniesz" lub "Nie narzucaj innym tego, czego sam nie pragniesz."

Konfucjusz: cytaty i refleksje. Życie, człowiek, mądrość, nauczyciel, Ren.

W tym miejscu przekazujemy zbiór złotych myśli, aforyzmów i przypowieści wielkiego filozofa, pochodzący ze sławnych "Dialogów konfucjańskich".

Ta księga składa się z 20 rozdziałów i 473 wierszy i najprawdopodobniej powstała dzięki drugiemu pokoleniu uczniów Konfucjusza. I choć "Dialogi" sprawiają wrażenie księgi nieuporządkowanej, jest jedna rzecz, która bardzo je spaja.

To wspomniane już wcześniej pojęcie "ren". Słowo "ren" występuje w tej księdze ponad sto razy.

Dlaczego to ma znaczenie?

Kiedy za życia poproszono Konfucjusza, aby prosto wyjaśnił to pojęcie, odpowiedział: "Kochać ludzi". To właśnie jest esencja człowieka humanitarnego.

Sięgnijmy więc do mądrości zarówno umysłu, jak i serca i poznajmy najciekawsze cytaty Konfucjusza:

Pytasz mnie, dlaczego kupuję ryż i kwiaty? Kupuję ryż, żeby przeżyć i kwiaty, żeby mieć po co żyć.

Bezużyteczną rzeczą jest uczyć się, lecz nie myśleć, a niebezpieczną myśleć, lecz nie uczyć się niczego.

Bez znajomości siły słów nie sposób poznać ludzi.

Brakiem odwagi jest wiedzieć co prawe, ale tego nie czynić.

Człek szlachetny jest hojny, acz bez ekstrawagancji, pracuje, nie narzekając, ma swe potrzeby, lecz nie jest pożądliwy, jest pewny siebie, lecz nie arogancki i wzbudza respekt, lecz nie strach.

Człek szlachetny wierzy w to, co słuszne, niezależnie od wiary innych w niego.

Człowiek szlachetny stara się, by inni byli dobrzy. Prostak czyni odwrotnie.

Człowiek szlachetny nie szafuje obietnicami, lecz czyni więcej niż przyrzekł.

Człowiek szlachetny kieruje się sprawiedliwością. Człowiek mały – korzyścią.

Cieśla, który chce dobrze robotę wykonać, musi wpierw naostrzyć swe narzędzia.

Dawniej ludzie uczyli się dla samych siebie, dziś robią to na pokaz.

Gdy śmierć nadchodzi, ptak smutno śpiewa, a człowiek dobre wypowiada słowa.

Każdego dnia przyswajać to, czego nam brak. Każdego księżyca nie zapomnieć tego, co przyswoiliśmy. To można nazwać oddaniem nauce.

Kiedy staje się oczywiste, że cele nie mogą zostać osiągnięte, nie dostosowuj celów, dostosuj działania.

Kto nabytą wiedzę pielęgnuje, a nową bez przerwy zdobywa, ten może być nauczycielem innych.

Lepiej nie zaczynać, niż zacząwszy nie dokończyć.

Mamy dwa życia. To drugie zaczyna się wtedy, kiedy zorientujemy się, że mamy tylko jedno.

Na drzewie dobrych intencji jest wiele kwiatów, lecz mało owoców.

Największym powodem do chwały nie jest nigdy nie upaść, ale umieć podnieść się za każdym razem , kiedy upadniemy.

Nie ma znaczenia jak wolno idziesz, tak długo jak nie przestajesz.

Nie narzekaj, że Ci ciężko, jeśli idziesz na szczyt.

Nie narzucaj innym tego, czego sam nie pragniesz.

Nie strzelaj do muchy z katapulty.

Powiedz mi, a zapomnę, pokaż mi, a zapamiętam, pozwól mi zrobić, a zrozumiem.

Prawość jest jedynie wtedy prawością, gdy nie ma w niej korzyści. Korzyść (li) jest przeciwieństwem prawości (yi).

Przed wkroczeniem na drogę zemsty, wykop dwa groby.

Uczyć się i nie myśleć to strata czasu, myśleć i nie uczyć się to niebezpieczeństwo…

Wybierz sobie zawód, który lubisz, a nigdy nie będziesz zmęczony.

lub

Wybierz pracę, którą kochasz, a nie będziesz musiał pracować nawet przez jeden dzień w swoim życiu.

Żaden lekarz nie może być dobrym lekarzem, jeżeli sam nie chorował.

https://www.youtube.com/watch?v=KV0_Oo2_hYs

3-minutowa animowana biografia Konfucjusza.

Jeśli zainspirowały Cię te cytaty i chciałabyś przeczytać jeszcze więcej — bardzo wyczerpującą listę myśli tego chińskiego mistrza i nauczyciela znajdziesz na WikiQuote.

Czy Konfucjusz jest aktualny dziś?

We współczesnej psychologii oraz w zachodnich teoriach przywództwa biznesowego i politycznego obserwuje się wyraźny zwrot ku filozofii Wschodu. Myśl Konfucjusza – skupiona na samodoskonaleniu, etyce lidera, pokorze i relacjach społecznych – stanowi fundament dla wielu cenionych autorów i badaczy.

Oto kluczowi współcześni psycholodzy oraz myśliciele tematu przywództwa, którzy otwarcie odwołują się do jego nauk:

• Robert Greenleaf i współcześni propagatorzy przywództwa etycznego. Choć sam Greenleaf (twórca pojęcia "Servant Leadership") czerpał z wielu źródeł, współcześni autorzy rozwijający jego myśl w XXI wieku (np. Larry C. Spears) regularnie zestawiają jego eseje z tekstem Dialogów Konfucjańskich.

  
  

• Profesor Gary Yukl - jeden z najważniejszych teoretyków przywództwa organizacyjnego - w swoich klasycznych podręcznikach akademickich i badaniach nad stylami zarządzania szczegółowo analizuje koncepcję przywództwa służebnego (Servant Leadership) oraz przywództwa paternalistycznego.

  
  

• John Mattone - były coach Steva Jobsa - stworzył uznaną na świecie koncepcję „Inteligencji Przywódczej” (Intelligent Leadership). Budując swoje filary autentycznego przywództwa, bezpośrednio cytuje Konfucjusza i opiera się na jego nauczaniu.

  
  

• Dr Paul T. P. Wong - kanadyjski psycholog, pionier psychologii pozytywnej - rozwija nurt tzw. Chińskiej Psychologii Pozytywnej (Chinese Positive Psychology). Łączy on zachodnie badania nad dobrostanem psychicznym z tradycyjną filozofią konfucjańską i taoistyczną.

  
  

• Profesor Kwang-Kuo Hwang - twórca nurtu psychologii rdzennej w Azji Wschodniej - ten wybitny tajwański psycholog poświęcił karierę na zbudowanie formalnego systemu zwanego psychologią konfucjańską. Był przeciwny bezkrytycznemu kopiowaniu zachodnich teorii psychologicznych w Azji.

Zobacz również powiązane artykuły:

Poznaj życiorysy i osiągnięcia innych postaci kluczowych dla rozwoju filozofii:

• Sokrates – czyżby pierwszy dobry coach na świecie?

• Czym są trzy sita Sokratesa?

• Platon: filozof idei, który zmienił sposób myślenia o rzeczywistości.

• Arystoteles: życie, idee i wpływ na rozwój cywilizacji.

• Laozi i taoizm – kim był Lao Tzu i czego uczy Tao Te Ching?

• 50 umysłów, które zmieniły świat - kompletny przewodnik.

To również może Cię zainteresować:

• Geneza coachingu – czy to zaczęło się jeszcze przed Chrystusem?

• Jakie są rodzaje myślenia według Arystotelesa?