Kim jest skuteczny przywódca? Poznaj kluczowe cechy lidera zespołu
- Ryszard Skarbek
- 2 wrz 2024
- 9 minut(y) czytania
W dzisiejszych dynamicznie zmieniających się warunkach biznesowych oprócz zmotywowanych pracowników to właśnie zdolności przywódcze są najistotniejszą składową sukcesu każdej organizacji. Praca współczesnego lidera to nie tylko zarządzanie zespołem, ale także inspirowanie i wspieranie swoich pracowników w dążeniu do wspólnych celów. Skuteczne przywództwo staje się absolutnie kluczowe dla osiągnięcia sukcesu organizacji jako całości.
Artykuł ten pomoże zrozumieć, jaki powinien być dobry lider, a także wyjaśni, jak efektywnie przewodzić, aby osiągnąć najlepsze rezultaty i czerpać z tego osobistą satysfakcję.
Czym jest przywództwo? To więcej niż umiejętność motywowania pracowników.
Tradycyjnie zacznijmy od zdefiniowania pojęcia, którego będziemy używać. W Internecie znajdziemy wiele różnych definicji, ponieważ ten termin stał się niezwykle popularny w ostatnich dekadach. Rozwinęły się też bardzo różnorodne style przywództwa.
Definicja przywództwa.
Przywództwo to umiejętność kierowania grupą ludzi, motywowania ich do osiągania celów oraz inspirowania do ciągłego rozwoju. Dobry przywódca potrafi tworzyć wizję przyszłości, komunikować ją jasno i skutecznie oraz angażować innych w jej realizację.
Najlepiej ujmuje to jedno piękne zdanie:
"Prawdziwy lider to osoba, za którą inni chcą podążać. I nie dotyczy to tylko środowiska biznesowego."
Rola lidera w organizacji.
Przywódca biznesowy może pełnić wiele ról, od stratega, przez menedżera operacyjnego, po mentora i coacha dla innych pracowników. Musi być biegły w operowaniu różnymi zasobami (np. ludźmi, strukturami i systemami, pieniędzmi, czasem, wiedzą, technologiami, procesami), wyznaczać kierunki, definiować wizję lub cele zawodowe, które trzeba osiągnąć, zapewniać dostępność zasobów niezbędnych do realizacji wyznaczonych celów, rozwiązywać problemy, podejmować decyzje, komunikować się w sposób zrozumiały, budować relacje interpersonalne oraz dbać o komfort i poziom zaangażowania zespołów, którym przewodzi.
Skuteczny lider potrafi przede wszystkim dostosować swój styl do potrzeb sytuacji, w której się znajduje.
Kim jest lider? Kluczowe cechy lidera i jego rola w zarządzaniu zespołem.
Zacznijmy od tego, że można kierować grupą pracowników, nie mając odpowiedniego stanowiska ani funkcji. Tym charakteryzują się tzw. liderzy nieformalni. To osoby, które mają "to coś", co sprawia, że inni chcą być w ich pobliżu, szanują ich, czasami podziwiają i chcą za nimi podążać. No właśnie. Co to jest "to coś"?
Czy to po prostu charyzma, z którą się urodzili, czy może coś więcej? Np. coś, co jest wynikiem konsekwentnej pracy nad sobą i rozwojem. Przyjrzyjmy się bliżej temu szerokiemu tematowi i odnieśmy go również do jego formalnej roli.
Zestawy atrybutów, którymi dysponuje przywódca zespołu można podzielić na trzy główne kategorie:
atrybuty osobowości lub charakteru,
wiedza, kompetencje i umiejętności,
doświadczenie, które po prostu wymaga czasu.
Ta druga kategoria to szeroki obszar, nad którym można pracować oraz nieustannie rozbudowywać i doskonalić. Ale i w ramach pierwszej kategorii możemy dokonywać zmian.
Możemy pracować nad swoim charakterem lub poszerzać swoją samoświadomość. Są w nas też części, których nie możemy zmienić (np. to, czy jesteśmy introwertykami, czy ekstrawertykami), ale świadomość swoich predyspozycji osobowościowych i mocnych stron może nam bardzo pomóc w wypracowaniu autentycznego i przekonującego stylu.
Co więcej, zharmonizowanie obydwu kategorii sprawi, że w pewnych dziedzinach będziemy niezaprzeczalnym (i niedoścignionym) wzorem dla innych.
A jeżeli wraz z upływającym czasem będziemy potrafili integrować w sobie kolejne doświadczenia (np. poprzez wyciąganie wniosków z popełnianych błędów) — będziemy się wznosić na coraz wyższe poziomy mistrzostwa.
Przyjrzyjmy się teraz, jakie cechy powinien posiadać lider w dwóch pierwszych wymienionych kategoriach.
Jakie cechy charakteru są najważniejsze dla dobrego lidera?
Zacznijmy od charakteru. To właśnie te atrybuty sprawiają, że ktoś staje się liderem nieformalnym.
Integralność i spójność.
Integralność wewnętrzna, a przede wszystkim spójność pomiędzy słowami a czynami, to podstawa wiarygodności. Prawdziwy szef zespołu musi być lojalny wobec swoich ludzi.
Uczciwość i etyka.
Uczciwość i etyczne postępowanie są fundamentem relacji międzyludzkich. Osoba, która działa uczciwie, zyskuje szacunek otaczających ją ludzi. To również prawdomówność i dotrzymywanie obietnic.
Autentyczność.
W erze cyfrowej, gdzie wiele rzeczy jest sztucznie kreowanych, autentyczność staje się niezwykle cenna. To nie tylko kwestia "bycia sobą”, ale również postępowania zgodnie z własnymi wartościami i przekonaniami, nawet w obliczu krytyki. To również gotowość do bycia niedoskonałym.
Odwaga.
Osoba lękliwa nie może przewodzić innym. Ta odwaga może się przejawiać w różny sposób: np. jako odwaga mówienia prawdy, stawiania czoła trudnym wyzwaniom lub podejmowania trudnych decyzji.
Wytrwałość.
To konsekwencja i często niezłomność w realizacji wyznaczonych celów. Ale równocześnie nie jest to ślepy upór i zmierzanie do celu po trupach.
Zdrowe poczucie własnej wartości.
To z jednej strony świadomość swoich możliwości i potrzeb, a z drugiej szacunek dla innych. To wiara w siebie, ale też nie wywyższanie się ponad innych.
Stabilność emocjonalna.
To umiejętność kierowania samym sobą, która objawia się przez dojrzałe i zrównoważone zachowania.
Pozytywne nastawienie.
Optymizm, entuzjazm, naturalna pogoda ducha mogą inspirować innych do działania, nawet w trudnych sytuacjach. Nie mówimy tu jednak o naiwnym pozytywnym myśleniu typu „Efekt Pollyanny” ani o niedojrzałym podejściu typu "jakoś to będzie".
Jakie kompetencje powinien posiadać skuteczny lider, aby prowadzić pracowników?
Zobaczmy teraz, jakie kompetencje i umiejętności znajdują się w arsenale skutecznego przywódcy.
Umiejętności przywódcze.
Dobry lider musi również posiadać następujące umiejętności niezbędne do prowadzenia innych:
Strategiczne myślenie: planowanie długoterminowe, tworzenie strategii, wyznaczanie celów zgodnych z obraną strategią.
Zapewnienie niezbędnych zasobów: analiza i zapewnienie tego, co jest niezbędne do realizacji celów, w tym również budowanie zespołu.
Planowanie i organizacja pracy w czasie: odpowiednie rozłożenie zadań, aby uniknąć konfliktów w dostępie do zasobów lub okresów nadmiernego spiętrzenia zadań.
Delegowanie: umiejętność rozdzielania zadań i organizacji pracy całego zespołu i jego poszczególnych członków.
Decyzyjność: umiejętność podejmowania decyzji, nawet w trudnych sytuacjach.
Umiejętność motywowania pracowników: wpływanie na poziom zaangażowania ludzi wokół siebie.
Świadome budowanie zaufania wśród swoich podwładnych.
Zaufanie jest fundamentem każdej relacji między ludźmi. Pracownicy muszą mieć pewność, że osoba, która ich prowadzi, jest uczciwa i wiarygodna oraz że mogą na niej polegać. To samo dotyczy relacji w zespole i pracy zespołu jako całości. Jak mówi mądre powiedzenie: zespół to nie grupa ludzi, którzy ze sobą współpracują, ale grupa ludzi, którzy sobie ufają.
Komunikacja i umiejętność słuchania.
W dzisiejszych czasach umiejętność komunikacji jest nieodzowna dla osiągnięcia sukcesu w niemalże każdej dziedzinie. Lider musi być w stanie jasno i skutecznie przekazywać informacje, a także aktywnie słuchać pracowników. Umiejętność słuchania pozwala lepiej zrozumieć ich potrzeby i problemy, co ma znaczący wpływ na ich motywację.
Rozpoznawanie i rozwijanie talentów pracowników.
Mądry lider rozumie, że ludzie są różnorodni i mogą mieć różne predyspozycje. Zdaje sobie również sprawę, że to, co stanowi motywację dla jednego pracownika, może nie działać na innego. Potrafi rozpoznawać mocne strony każdego członka zespołu i organizować pracę tak, aby te naturalne talenty były jak najlepiej wykorzystywane. Potrafi również wspierać swoich ludzi w rozwoju zawodowym i planowaniu ścieżki kariery.
Rozwiązywanie problemów i konfliktów.
Dobry lider wie, że w każdej grupie ludzi pojawiają się napięcia i konflikty, które wpływają na efektywność pracy zespołu. Jest świadom, że jego rolą jest rozładowywanie takich sytuacji. Ponadto dobry manager stara się być lojalny wobec swojego zespołu i chronić go przed burzami z zewnątrz.
Elastyczność.
Sławne już czasy VUCA i BANI są coraz bardziej nieprzewidywalne i coraz mniej stabilne. Dlatego też coraz większego znaczenia nabierają elastyczność lub rezyliencja – czyli zdolność szybkiej adaptacji do zmieniających się okoliczności. Nie chodzi jednak o to, aby nieustannie wszystko modyfikować, ale umiejętnie korygować oryginalne plany, które wciąż mają prowadzić do osiągania celów biznesowych.
Empatia i inteligencja emocjonalna.
Badania Golemana nad inteligencją emocjonalną oraz doświadczenia pandemii COVID-19 w diametralny sposób zmieniły spojrzenie na rolę empatii w pracy. Empatia stała się wiodącym czynnikiem, który pozwala zrozumieć potrzeby i oczekiwania pracowników. Będąc empatycznym, można budować dobre relacje w zespole, co przekłada się na lepszą współpracę i pomaga osiągać wspólne cele.
Jakie są najlepsze praktyki, które stosuje dobry przywódca?
Zobaczmy teraz, jak to wygląda, jeśli chodzi o dobre praktyki.
Tworzenie atmosfery zaufania w zespole.
To proces, który wymaga czasu i determinacji. Przywódca zespołu pracowniczego musi być otwarty i transparentny w swoich działaniach, aby być wiarygodnym w oczach swoich pracowników.
Budowanie pozytywnych relacji.
Już wiemy, że efektywna komunikacja znacząco wpływa na działania pracowników. Lider powinien umieć jasno przekazywać oczekiwania i cele, a także regularnie informować o postępach i wynikach. Ale nie chodzi tylko o to, jak komunikować się z członkami zespołu. Trzeba pójść o jeden krok dalej i świadomie budować relacje — nie tylko w swojej grupie, ale również z kolegami z pracy, klientami i głównymi interesariuszami. To bardzo cenna praktyka.
Uzgadnianie jasnych celów.
Ustalanie jasnych i możliwych do osiągnięcia celów jest decydujące dla nowoczesnego przywództwa. Najlepiej, żeby cele były SMART – tzn. specyficzne, mierzalne, osiągalne, realistyczne i określone w czasie. Ale być może ważniejsze jest, aby nie były narzucone pracownikom, lecz wspólnie z nimi uzgadniane na początku roku. Wtedy przekazywanie feedbacku i ewentualna doroczna ocena pracownicza stają się dużo łatwiejsze.
Regularna informacja zwrotna.
Regularna informacja zwrotna pomaga pracownikom poprawiać swoje wyniki i znacząco wpływa na ich zaangażowanie. Zdolność lidera do regularnego przekazywania nie tylko konstruktywnej krytyki, ale i pochwał nabiera coraz większego znaczenia – zwłaszcza w przypadku pracy z pokoleniami Y i Z.
Zauważanie i docenianie.
Dbanie o motywację to jedno z najważniejszych zadań lidera. Motywacja może pochodzić zarówno z nagród zewnętrznych, jak i wewnętrznej satysfakcji z dobrze wykonanej pracy. Lider powinien znać motywacje swoich ludzi i dostosować swoje działania tak, aby utrzymać ich zaangażowanie.
Mądre dbanie o siebie.
To prawdopodobnie niedoceniana praktyka. Ale zastanówmy się przez chwilę nad następującym zdaniem: nie można dać innym tego, czego samemu się nie posiada. Jak więc można zapalić innych, jeżeli samemu się nie płonie — oczywiście w pozytywnym sensie. Jeżeli podwładni będą widzieć zestresowanego i zmęczonego szefa, nie będzie to na nich pozytywnie wpływało. Dlatego też trzeba wiedzieć, jak mądrze dbać o siebie, jak odnawiać swoją energię i równowagę psychiczną.
Jakie są najczęstsze wyzwania szefa zespołu pracowniczego?
Przyjrzyjmy się teraz, jakie największe wyzwania stoją przed team liderem XXI wieku.
Skuteczne zarządzanie zmianami.
Wspomnieliśmy wcześniej o czasach VUCA i BANI. Świat staje się coraz bardziej nieprzewidywalny i nielinearny. Coraz trudniej jest przewidzieć rozwój wydarzeń i coraz częściej mamy do czynienia z niespodziewanymi sytuacjami. Dlatego też jednym z największych wyzwań staje się wprowadzanie zmian i komunikowanie ich tak, aby minimalizować opór i zwiększać akceptację.
Wielopokoleniowość i różnorodność.
W tej chwili w jednej organizacji mogą pracować przedstawiciele kilku różnych generacji: Baby Boomers, Generacja X, Generacja Y, Generacja Z i już mówi się o kolejnej Generacji AI.
Te pokolenia istotnie się między sobą różnią. Znalezienie sposobu na dotarcie do każdego z nich i równoczesne budowanie dogadujących się ze sobą grup pracowniczych staje się coraz większym wyzwaniem.
Ponadto coraz większy nacisk kładzie się na tolerancję i akceptację różnorodności we wszelkich możliwych odcieniach. To z jednej strony wymaga wyczucia i dyplomacji, ale z drugiej również zdrowego rozsądku, aby nie dać się sparaliżować w działaniu, będąc narażonym na potencjalne (ale nieuzasadnione) oskarżenia o "non-compliance".
Innowacyjność.
Rozwój nowych technologii stymuluje wzrost znaczenia kreatywności. To ona staje się czynnikiem, który decyduje o wyróżnianiu się na rynku. Ale nie chodzi tylko o generowanie nowych pomysłów. Najważniejsza jest zdolność przekładania nowych idei na konkretne rozwiązania. Tym właśnie jest innowacyjność.
Radzenie sobie z konfliktami.
Oprócz opisanego powyżej aspektu różnorodności presja i stres stają się nieodłączną częścią życia — nie tylko zawodowego. To wzmaga emocje i zwiększa liczbę konfliktów. Lider grupy coraz bardziej musi umieć radzić sobie z konfliktami w sposób konstruktywny, aby nie wpływały one negatywnie na atmosferę i efektywność zespołu.
Tworzenie bezpieczeństwa psychologicznego w pracy.
To jedno z najbardziej niedocenianych wyzwań. Poczucie bezpieczeństwa to jedna z podstawowych potrzeb człowieka (patrz proszę: Piramida Potrzeb Maslowa). Bez zaspokojenia tej potrzeby próby zmotywowania ludzi do wysiłku spełzną na niczym. Nie pomogą żadne bonusy, premie i wszelkiego rodzaju benefity. Jeżeli środowisko pracy będzie toksyczne, pracownicy nie będą wykazywać żadnej inicjatywy i będą troszczyli się przede wszystkim o swoje bezpieczeństwo.
Jak rozwijać umiejętności przywódcze?
Na koniec poświęćmy jeszcze kilka słów temu, co może pomóc w doskonaleniu umiejętności i technik, jak również w poszerzaniu swojej samoświadomości. Dzięki tym rozwiązaniom można stać się nie tylko wyjątkowym szefem, ale również spełnionym człowiekiem, czerpiącym ze swojej odpowiedzialnej pracy prawdziwą satysfakcję.
Szkolenia i kursy.
Jednym z oczywistych sposobów jest udział w szkoleniach i kursach z zakresu przywództwa. Takie programy mogą dostarczyć bogaty zestaw wartościowych narzędzi i technik.
Mentoring i coaching.
Bycie liderem zespołu to wymagające zadanie. I niekoniecznie trzeba uczyć się na własnych błędach. Można skorzystać z wiedzy osób doświadczonych, które są już bardzo zaawansowane w podążaniu tą ścieżką zawodową. Coaching i mentoring to sprawdzone metody doskonalenia tej sztuki. Ich efektywność została potwierdzona przede wszystkim w przypadku menedżerów o większym doświadczeniu. Indywidualna współpraca z zaufanym mentorem lub profesjonalnym coachem może pomóc nie tylko w obszarze zawodowym, ale także prywatnym.
Networking.
Warto regularnie wychodzić poza swoją firmę lub branżę i spotykać się z innymi liderkami lub szefami. Takie rozmowy i wymiana doświadczeń mogą być bardzo cenne i praktyczne. A równocześnie przypominają, że nie jesteśmy jedynymi, którzy zmagają się z problemami.
📌 Podsumowanie: najważniejsze cechy dobrego lidera zespołu i menedżera.
Skuteczny lider zespołu to osoba, która potrafi efektywnie zarządzać zespołem i inspirować pracowników do działania.
Atrybuty dobrego lidera obejmują uczciwość, autentyczność, odwagę, wytrwałość, zdrowe poczucie własnej wartości i pozytywne nastawienie.
Budowanie silnego zmotywowanego zespołu bazuje na bezpieczeństwie psychologicznym, zaufaniu, efektywnej komunikacji, ustalaniu jasnych celów, docenianiu oraz empatii i inteligencji emocjonalnej.
Umiejętności liderskie, takie jak myślenie strategiczne, planowanie i organizacja pracy, delegowanie zadań, przekazywanie feedbacku czy decyzyjność, można rozwijać poprzez szkolenia, mentoring, coaching przywództwa oraz własną praktykę.
Posiadanie odpowiednich umiejętności i cech efektywnego lidera pozwala świetnie organizować pracę, motywować zespół, radzić sobie z przeciwnościami i ostatecznie osiągać cele. A Jak twierdzi Stephen Covey, autor książki "7 nawyków skutecznego działania":
Umiejętność delegowania to kluczowy element przywództwa, który pozwala na rozwijanie umiejętności członków zespołu i efektywne wykorzystanie ich potencjału.
Zobacz powiązane artykuły:
Czym jest coachingowy styl przywództwa?
Co to jest neuroprzywództwo?
Poznaj przywództwo służebne
Jak wdrażać servant leadership - 8 praktycznych wskazówek od liderów IT
Moja podróż od przywództwa toksycznego do służebnego
Bezpieczeństwo psychiczne w pracy, a style przywództwa
O roli lidera - przypowieść o gwieździe
Czy twój autorytet w pracy jest zdrowy?
Przywództwo framingowe: co to?
Od modeli zarządzania po różne style przywództwa – kompletny przewodnik
To również może Cię zainteresować:
Komentarze