Czym jest inteligencja doceniająca? To klucz do dobrostanu
- Ryszard Skarbek
- 31 paź 2021
- 4 minut(y) czytania
Zaktualizowano: 15 mar
Inteligencja doceniająca (ang. appreciative intelligence) to niezwykle przydatna kompetencja psychologiczna. Przede wszystkim pomaga nam rozpoznawać nasze mocne strony. Ale również dostrzegać i wykorzystywać otaczające nas możliwości.
Ta koncepcja pojawiła się w 2006 r., po publikacji książki pt. “Appreciative Intelligence: Seeing the Mighty Oak in the Acorn” autorstwa Carol Metzker i profesora Tojo Thatchenkery z George Mason University w Arlington.
Czym jest inteligencja doceniająca? To niezwykle przydatna kompetencja psychologiczna.
Metzker i Thatchenkery zdefiniowali inteligencję doceniającą jako "zdolność dostrzegania pozytywnego, nieodłącznego potencjału generatywnego w danej sytuacji i działania w sposób celowy w celu przekształcenia potencjału w wyniki".
Opierając się na własnych badaniach, jak również ostatnich odkryciach psychologii i neuronauki poznawczej, Thatchenkery i Metzker przedstawiają dowody na inteligencję doceniającą, wyszczególniają jej specyficzne cechy i pokazują, jak można rozwinąć tę umiejętność i wykorzystać ją we własnym życiu i pracy.
Pokazują również, w jaki sposób najskuteczniejsi liderzy są w stanie promować tę inteligencję w całej organizacji. Oferują także narzędzia i ćwiczenia, których można użyć, aby zwiększyć własny poziom tej inteligencji, a tym samym zwiększyć swoją motywację i stać się bardziej kreatywnym, odpornym, odnoszącym sukcesy i osobiście spełnionym.
Kim jest prof. Thatchenkery? Jakie są wyniki jego prac?
Warto tu poświęcić kilka słów profesorowi Thatchenkery. Jest autorem kilkunastu książek i ponad stu recenzowanych artykułów. Jest jednym z wiodących autorów w dziedzinie inteligencji doceniającej i na ten tylko temat napisał trzy książki. Tę koncepcję wykorzystał do rozwoju przywództwa setek starszych menedżerów na całym świecie.
Opracował również metodologię o nazwie ASK (skrót z ang. Appreciative Sharing of Knowledge), w której przedstawił podejście Appreciative Inquiry (AI). Jest to składające się z 5 kroków metodyczne podejście do zmiany (z ang. 5D: Dawn, Discovery, Dream, Design, Delivery), które może być wykorzystywane przez jednostki, zespoły, organizacje, a nawet na poziomie społecznym.
A w innej książce pt. "Making the Invisible Visible" Thatchenkery przedstawił koncepcję cichego przywództwa (ang. quiet leadership), jako kluczowego czynnika napędzającego innowacje w organizacjach.
Generalnie, Thatchenkery uznawany jest za jednego z najwybitniejszych współczesnych myślicieli na temat zmiany, co zostało potwierdzone m.in. umieszczeniem go w Palgrave Handbook of Organizational Change Thinkers, 2017, pierwszym podręczniku oferującym kompleksowy przegląd wybitnych myślicieli o zmianach organizacyjnych.
Jakie są trzy elementy inteligencji doceniającej?
Tę umiejętność posiada każdy z nas. Możemy ją wykorzystać w każdym momencie. Według Thatchenkery'ego ten rodzaj inteligencji składa się z trzech następujących komponentów:
Re-framing (przeformułowanie): Polega na zmianie spojrzenia na rzeczywistość poprzez wybranie, jakie informacje zwrotne zignorujemy, a na które zwrócimy uwagę.
Docenianie pozytywów: To umiejętność dostrzegania pozytywnych aspektów w każdym kontekście.
Dostrzeżenie, jak przyszłość rozwija się z teraźniejszości: To umiejętność zobaczenia, co może nastąpić w przyszłości w wyniku wykorzystania tzw. generatywnych aspektów obecnej sytuacji.
Jak rozwijać w sobie inteligencję doceniającą?
Można to robić stosując następujące kroki:
Akceptacja - wszystko zaczyna się od fundamentalnego zaakceptowania faktu, że w codziennym życiu będziemy doświadczać tego, co negatywne, przeciwne, a nawet tragiczne.
Odpowiedzialność - uświadomienie sobie, że to my odpowiadamy za swoje życie i mamy na nie wpływ. W związku z tym, pomimo przeciwności losu mamy wybór, aby im się nie poddawać i wybierać swoje samopoczucie. Dotyczy to również naszych emocji.
Zatrzymanie się - praktykowanie uważności i zatrzymywania się, dzięki czemu można świadomie wybierać naszą reakcję na daną sytuację.
Kwestionowanie własnych przekonań - świadome obserwowanie siebie i sprawdzanie, czy nasze myślenie nie pozbawia nas dostępnych pozytywów.
Zadawanie pytań skoncentrowanych na rozwiązaniach - takich pytań, które otwierają nowe możliwości i skupiają się na rozwiązaniu w przyszłości.
W gruncie rzeczy wszystko to sprowadza się do stwierdzenia, że skutecznym sposobem na stawianie czoła pojawiającym się problemom, a nawet ich wykorzystanie, jest świadoma zmiana swojego nastawienia.
Coaching, a inteligencja doceniająca. Jak docenić siebie?
Czytając opis tego typu inteligencji od razu pomyślałem sobie: hej, przecież to coaching! Już pierwszy element dotyczący re-framingu jest tak naprawdę podstawą i esencją pracy coachingowej.
I jedną z tych najcenniejszych rzeczy, które coach może zrobić dla Klienta: spojrzenie na siebie lub sytuację z zupełnie innej perspektywy i dzięki temu dostrzeżenie możliwości, które do tej pory nie były widoczne.
Gdybym miał więc zaryzykować proste równanie to napisałbym:
Inteligencja Doceniająca = Self-Coaching.
Napisałbym też, że skuteczne rozwijanie inteligencji doceniającej wymaga dojrzałości i rozwiniętego już poziomu samoświadomości. I w związku z tym sugerowałbym najpierw skorzystanie ze wsparcia dobrego coacha (aby nauczyć się pracy nad sobą samym) i dopiero potem rozpoczęcie samodzielnego budowania tej kompetencji.
Jakie znaczenie ma inteligencja doceniająca w pracy menedżera?
Ta inteligencja ma kluczowe znaczenie w pracy menedżera, ponieważ wpływa na poczucie własnej wartości członków zespołu i wspiera ich w procesie przyswajania nowych umiejętności.
W praktyce obejmuje to szczere i konstruktywne pochwały, które wzmacniają pozytywne doświadczenia oraz maksymalizują potencjał pracownika.
Dzięki uważnemu myśleniu lider biznesowy potrafi dostrzec źródło motywacji i potrzeby osoby, co pozwala wdrożyć wspólną strategię rozwoju i określić zakres odpowiedzialności.
W kontekście psychologii pozytywnej taka inteligencja funkcjonuje jak cnota - pozwala dostrzec dobro oraz kształtuje kulturę workplace opartą na wzajemnym wsparciu i szacunku. Taki styl zarządzania pomaga lepiej radzić sobie z wyzwaniami, zwiększa zaangażowanie i promuje konstruktywny dialog.
Wdrożenie tego podejścia w praktyce to proces, który wymaga ciągłego doskonalenia, ale przynosi długofalowe korzyści wszystkim: liderowi, poszczególnym pracownikom i całemu zespołowi.
📌 Podsumowanie.
Inteligencja doceniająca to zdolność rozpoznawania i celebrowania wartości w sobie, innych oraz w doświadczeniach.
Korzyści: wzrost odporności psychicznej, lepsze relacje interpersonalne i zwiększona satysfakcja życiowa.
Komponenty: uważność, empatia, wdzięczność, refleksja oraz świadome uznanie zasług.
Praktyki: prowadzenie dziennika wdzięczności, regularne wyrażanie uznania, ćwiczenia uważności i afirmacje.
Zastosowania: coaching, zarządzanie, edukacja, terapia i rozwój osobisty.
Efekty w organizacjach: poprawa morale, większe zaangażowanie i lepsze wyniki zespołowe.
Wskazówki: zaczynaj od małych działań, bądź konkretny w docenianiu, praktykuj systematycznie i kontempluj świadomość wartości. Jeśli interesuje Cię ten temat - zapraszam do rozmowy (kontakt@empowerment-coching.com).
Źródła:
https://www.appreciativeintelligence.com/
https://business.vanderbilt.edu/bio/sruthi-thatchenkery
Neurobiologia doceniania: badania fMRI pokazują, że otrzymywanie uznania aktywuje ventral striatum – obszar mózgu odpowiedzialny za motywację i learning.
Zobacz powiązane artykuły:
Szybki test na IQ
8 Typów Inteligencji wg Howarda Gardnera
Mądrość a inteligencja: czym się różnią?
Jak się objawia inteligencja emocjonalna?
Marilyn vos Savant - najwyższe IQ w Księdze Rekordów Guinnessa
Komentarze