Czym jest inteligencja doceniająca?


Coaching Biznesowy

Inteligencja doceniająca (ang. appreciative intelligence) to niezwykle przydatna kompetencja psychologiczna. Pomaga nam przede wszystkim rozpoznawać nasze mocne strony. Ale również dostrzegać i wykorzystywać otaczające nas możliwości.


Ta koncepcja pojawiła się w 2006 r., po publikacji książki “Appreciative Intelligence: Seeing the Mighty Oak in the Acorn autorstwa Carol Metzker i profesora Tojo Thatchenkery z Geogre Mason University w Arlington.


Zdefiniowali oni inteligencję doceniającą jako "zdolność dostrzegania pozytywnego, nieodłącznego potencjału generatywnego w danej sytuacji i działania w sposób celowy w celu przekształcenia potencjału w wyniki".


Opierając się na własnych badaniach, jak również ostatnich odkryciach psychologii i neuronauki poznawczej, Thatchenkery i Metzker przedstawiają dowody na inteligencję doceniającą, wyszczególniają jej specyficzne cechy i pokazują, jak można rozwinąć tę umiejętność i wykorzystać ją we własnym życiu i pracy.


Pokazują również, w jaki sposób najskuteczniejsi liderzy są w stanie promować inteligencję doceniającą w całej organizacji. Oferują także narzędzia i ćwiczenia, których można użyć, aby zwiększyć swój własny poziom inteligencji doceniającej, a tym samym stać się bardziej kreatywnym, odpornym, odnoszącym sukcesy i osobiście spełnionym.


Warto tu poświęcić kilka słów profesorowi Thatchenkery. Jest autorem kilkunastu książek i ponad stu recenzowanych artykułów. Jest jednym z wiodących autorów w dziedzinie inteligencji doceniającej i na ten tylko temat napisał trzy książki. Koncepcję Appreciative Intelligence® wykorzystał do rozwoju przywództwa setek starszych menedżerów na całym świecie.


Opracował również metodologię o nazwie ASK (skrót z ang. Appreciative Sharing of Knowledge), w której przedstawił podejście Appreciative Inquiry (AI). Jest to składające się z 5 kroków metodyczne podejście do zmiany (z ang. 5D: Dawn, Discovery, Dream, Design, Delivery), które może być wykorzystywane przez jednostki, zespoły, organizacje, a nawet na poziomie społecznym.


A w innej książce (Making the Invisible Visible) Thatchenkery przedstawił koncepcję cichego przywództwa (ang. quiet leadership), jako kluczowego czynnika napędzającego innowacje w organizacjach.


Generalnie, Tatchenkery uznawany jest za jednego z njawybitnieszych współczesnych myślicieli na temat zmiany, co zostało potwierdzone m.in. umieszczeniem go w Palgrave Handbook of Organizational Change Thinkers, 2017, pierwszym podręczniku oferującym kompleksowy przegląd wybitnych myślicieli o zmianach organizacyjnych.



Inteligencja doceniająca i jej trzy składniki

Inteligencja doceniająca to umiejętność, którą teoretycznie posiada każdy z nas. Coś, co ludzie mogą zastosować w każdym momencie. Według Thatchenkery'ego ten rodzaj inteligencji składa się z trzech nastepujących komponentów:


Re-framing - przeformułowanie polega na zmianie spojrzenia na rzeczywistość poprzez wybranie, jakie informacje zwrotne zignorujemy, a na które zwrócimy uwagę.


Docenianie pozytywów - to umiejętność dostrzegania pozytywnych aspektów w każdej sytuacji.


Dostrzeżenie, jak przyszłość rozwija się z teraźniejszości - odnosi się do umiejętności zobaczenia, co może nastąpić w przyszłości w wyniku wykorzystania tzw. generatywnych aspektów obecnej sytuacji.



Jak rozwijać w sobie inteligencję doceniającą?

Można to robić stosując następujące kroki:


Akceptacja - wszystko zaczyna się od fundamentalnego zaakceptowaniai faktu, że w ży